بخش های مهم درس مدیریت فعالیت های فرهنگی

بخش های مهم درس مدیریت فعالیت های فرهنگی

1-     وسعت قلمرو فرهنگ به چه عواملی بستگی دارد؟
ü      کلیه شئون زندگی افراد جامعه (عصاره زندگی اجتماعی)
ü      شکوفایی و نیروی حمایت  اجتماعی
ü      عقل نظری و عقل عملی
ü      الگوی آشکار و پنهان رفتاری
ü      درونمایه هر گروه، سازمان و جامعه
ü      هویت بخشی و متمایز شدن
 
2-    وسعت قلمرو فرهنگ در الگوی آشکار و پنهان را بیان نمایید؟
فرهنگ شامل الگوی آشکار و پنهان رفتاری است که به وسیله نمادها، اعمال و توفیقات نهادینه شده گروه های مختلف انسانی و انچه  شامل دست ساخته های انسان می‌شود  به دست آمده و انتقال می‌یابد.
 
3-   طبقه بندی  فعالیت های  فرهنگی از منظر نوع فعالیت بیان نمائید؟
ü      هنرهای زیبا: تجسمی، دستی، نمایشی، شعر، موسیقی، معماری...
ü      پرورش فعالان فرهنگی: همچون هنرآفرینان، هنرمندان، نویسندگان، شاعران، مربیان، فعالان سازمان ها و مدارس هنری
ü      فعالیت های محیط زندگی: طراحی و مبلمان شهری، صنایع فرهنگی، کالاهای فرهنگی
4-    فعالیت های فرهنگی  را از منظر عمق تأثیر گذاری به چند دسته تقسیم می‌کنند؟ توضیح دهید؟
ü   فعالیت های فرهنگی عمودی: نظیر معماری، فیلم و سینما، نشریه، موسیقی، صنایع دستی، رسانه های دیداری و شنیداری، اسناد مکتوب، موزه‌ها، آرشیو‌ها، کتابخانه‌ها، ادبیات شفاهی، آثار و بناهای تاریخی
ü   فعالیت‌های فرهنگی افقی: فعالیت‌های اجتماعی، انجمن ها، تشکل‌های فرهنگی، مراکز آموزشی و دینی ، وزرشی‌، روابط عمومی سازمان‌ها  و ...
ü      نظارت های امور فرهنگی: هیات داوران، ممیزی کتاب و فیلم
5-    مسائل اساسی حوزه فعالیت های فرهنگی در ایران به چند دسته تقسیم شده است؟
ü      مشکلات و مسائلی که با ماهیت خود فرهنگ در ارتباط هستند
ü      مشکلات و مسائلی که ناشی از نظام برنامه ریزی، اجرا، تحقیقات و  امکانات بخش فرهنگی است.
6-    مشکلات و مسائل مرتبط با ماهیت خود فرهنگ را عنوان نمائید؟
ü      عدم توافق صاحبنظران در مفهوم فرهنگ و در قلمرو آن
ü      عدم شناخت کامل از نقش فرهنگ و تاثیرات آن در امر توسعه و تربیت
ü      آمیختن فرهنگ با مقوله های اجتماعی، سیاسی، اقتصاد و نظامی(محدودیت اختیارات بخش فرهنگ)
ü      فقدان یک مدل مشخص فراگیر
ü      پیچیدگی برنامه ریزی و ارزیابی فرهنگ
7-    مسایل اساسی حوزه فعالیت‌های فرهنگی در ایران را بیان کنید؟
ü      برنامه‌ریزی: ضعف در نظام برنامه‌ریزی، در تشکیلات برنامه ریزی، تهیه ناقص برنامه‌ریزی میان مدت، بی‌توجهی به برنامه‌ها و بودجه آنها
ü      تربیت نیرو: تامین و آموزش کادرها، عدم استفاده درست از وجود نیروها
ü      اطلاعات و داده‌ها: کمبود و نقص آمار و اطلاعات و تحقیقات
ü      هماهنگی: عدم هماهنگی لازم میان دستگاه‌های تحقیقاتی، سیاستگذاری و اجرایی
8-   قدرت ملی از برآیند کدام فعالیت‌ها در حوزه‌های مختلف می‌باشد؟
ü      قدرت ملی از مؤلفه های اقتصادی، سیاسی، نظامی ، اجتماعی و نوع فعالیت فرهنگی ناشی می‌شود.
ü      توانایی، هماهنگی و هم افزایی افزون‌تر مؤلفه‌ها منجر به استحكام قدرت و اقتدار ملی می‌شود.
9-     جایگاه فرهنگ در بین مؤلفه های قدرت ملی چگونه است ؟
متاثر از  مبانی و ارزشهای حاکم بر جامعه است و متضمن مبانی ارزش فکری جوامع و جهت دهنده فعالیت‌ها‌ی فردی و اجتماعی و مبانی مذکور بر سایر مولفه‌ها تاثیر می‌گذارد‌، مبانی فرهنگی ریشه تاریخی دارد و معروف‌ترین نمونه سفر مارکوپولو به چین می‌باشد .
10-   بین اقتصاد و فرهنگ چه رابطه‌ای وجود دارد؟
ü      بین دو مؤلفه فرهنگ و اقتصاد رابطه دو جانبه وجود دارد
ü      مارکسیست ها اقتصاد را زیر بنا و فرهنگ را رو بنا می‌دانند
ü      مارکس  آگاهی به شرایط اقتصادی و نه خود شرایط را عامل تغییر می‌داند
ü      سقراط ثروت و سخاوت را مرتبط با هم می‌داند
ü      از دیدگاه فرهنگی همسویی و همنظری چهار نهاد دولت، اقتصاد، فرهنگ و مخاطبان موجب وحدت شناخت و رفاه می‌شود.
ü      حقوق فرهنگی بیشتر از دعاوی ارضی و اقتصادی موجب تحریک احساسات می‌شود
در جوامع پیشرفته: فعالیت های فرهنگی جایگزین فعالیت های کشاورزی
11-  رابطه فرهنگ و تکنولوژی را بیان کنید؟
ü   تأثیر تکنولوژی با ارتباطات  جاده ای ، با ارتباطات راه دور، هزینه های نظامی، انقلاب صنعتی، رشد فناوری‌، انرژی هسته‌ای، نا برابری اجتماعی
ü      رشد تکنولوژی موجب تغییر جهان‌بینی و شیوه زندگی ، بروز فرهنگ فرا ملیتی می‌شود.
12- رابطه فرهنگ و توسعه را بیان کنید؟
ü      تکنولوژی  بومی پیش رونده باعث افزایش ظرفیت های تولیدی و افزایش تولید می‌شود.
ü      تغییرات کیفی دراز مدت در ساختار سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و نظامی
ü      کاهش فقر و اختلاف طبقاتی و توزیع عادلانه درآمد.
13-تعامل فرهنگ و توسعه چگونه است؟
ü      نگرش به جهان  و به کار گیری منابع  را شکل می‌دهد
ü      تغییرات  اقتصادی موجب تغییرات رفتاری می‌شود
ü      مدل ارتباطی بین گذشته ، حال و اینده را مشخص می‌کند.
ü      تعیین گرایش رفتاری و جهت ان
ü      پدید آورنده  بنیاد هویت می‌شود
ü      باعث تقسیمات اجتماعی می‌شود
ü      نظام تولید و مصرف را شکل می‌دهد
14- مفهوم توسعه فرهنگی را بیان کنید؟
ü      آفرینندگی و نوزائی بر پایه  مشارکت اجتماعی افراد جامعه
ü      توسعه فرهنگی باعث رشد شخصیت، اصالت و فضیلت افراد برای پذیرش کامل زندگی می‌شود.
ü      مشارکت  افراد  در جامعه تحمیلی نیست
ü      فرصت ها باید فراهم ، خلق و ابداع شود.
ü      توسعه همه جانبه فقط  اقتصادی نیست.
ü      آمادگی فرهنگی برای تحول اقتصادی
15- شاخص های عمده توسعه فرهنگی امروزه چگونه صورت می‌گیرد؟
ü      با ارزیابی آموزش و پرورش، آموزش عالی، سواد و مطالعه
ü      مصرف کالاهای فرهنگی از یک سو
ü      میزان و شیوه های ارتباطات جمعی
ü      تحول در خانواده( هسته‌ای ، گسترده)
ü      قوام و انسجام جامعه
ü      ارتقای ارزش‌های جامعه
ü      هویت بخشی
ü      تحرک در راستای  اهداف
16- نقش اطلاعات در توسعه فرهنگی  را بیان کنید؟
ü      گسترش  بانک اطلاعات فرهنگی
ü      آگاهی از واقعیات زندگی مردم
ü      شناخت نیازها و امکانات
ü      بهره بردن از تجربیات دیگران
ü      تعیین اولویتها
ü      بهره برداری بهینه
17- نقش اطلاعات فرهنگی در توسعه فرهنگی را عنوان کنید:
ü      ثبت حقوق تولید کنندگان
ü      مخاطب شناسی
ü      تمرکز زدایی
ü      ارتباط نوین و روند سیال پراکنش فرهنگی
ü      تحول در سیاست فرهنگی
18-اهمیت مدیریت سازمان‌های فرهنگی را بیان نمائید:
ü      تأثیر گذاری بنیادی در ایجاد و تداوم  معیارهای اجتماعی و توسعه فرهنگی
ü      ایجاد رابطه میان قدرت، دولت و دیوان‌سالاری و سیاستمداران و محتوای فرهنگ و پدید‌آورندگان آثار فرهنگی
ü      وجود پاره‌های فرهنگی متنوع
ü      تأثیر سیاست‌های فرهنگی بر روی ساختار سازمانی و ماهیت مدیریتی
19- انواع مدیریت در سازمان‌های فرهنگی را نام ببرید؟
ü      مدیریت در سازمان‌های فرهنگی دولتی
ü      سازمان‌های فرهنگی عمومی  و مورد حمایت دولت
ü      سازمان‌های فرهنگی
20- مدیریت در سازمان‌های فرهنگی دولتی  چگونه است و چه اهدافی را دنبال می‌کند؟
ü      تحت نظارت مستقیم دولت است.
ü      ابزاری برای حفظ منافع دولت و گروه حاکم و نیز مشروع جلوه دادن وضعیت موجود فرهنگی
ü      مسائل با ظرافت و دقت بیشتری تعقیب می‌شود.
ü      هم توجیه کننده و هم پاسخگو هستند.
اهداف آن: شکل دادن به مردم و حفظ میراث فرهنگی می‌باشد.
21- شیوه‌ی مراقبت در مدیریت سازمان فرهنگی دولتی چگونه است؟
ü   در این نوع از سازمان ها، تولید آثار فرهنگی به کندی و همراه با مراقبت های ویژه ای انجام می‌شود که در گذشته به صورت وضع مقررات خاص و سانسور  دیوان سالارانه عینیت داشته است
ü   امروزه سیاست سازماندهی  فرهنگی به صورت خلاقیت می‌باشد و چنین سیاستی فرصت های بسیاری برای مشارکت فعال مردم در زندگی فرهنگی  را فراهم می‌آورد.
ü      کوشش در همگانی کردن فرهنگ  و محدود و محبوس نساختن  فرهنگ در حوزه ی نخبگان.
ü      جلوگیری  از سقوط در ورطه سوداگری، آزادی بیان و اندیشه
22-واقعیت نگری در سازمان دهی امور فرهنگی به چه صورت است؟
ü      توجه به ساختار فرهنگ و محدودیت های تغییرپذیری آن
ü      وجود پاره های فرهنگی متنوع ß امکان یکسان سازی را برای همه میسر نمی سازد.
ü      نباید حوزه های فرهنگی ادغام شوند ß مانع باروری فرهنگی می شود.
ü      نقش و نیروی اجتماعی روز افزون فرهنگ
ü      ضرورت هماهنگی و همسویی برنامه های فرهنگی با نیاز ملی فرهنگی جامعه
 
23-    سطوح مدیریتی سازمان‌های فرهنگی دولتی نام ببرید و به اختصار توضیح دهید؟
ü    بخش سیاست گذار و راهبردی: سازمان‌های که امر سیاست گذاری‌های کلان را  انجام می‌دهند (مجلس شورای اسلامی / شورای عالی انقلاب فرهنگی)
ü       بخش میانی و پشتیبانی: شامل وزارتخانه‌ها و سازمان‌های ذیربط
ü    بخش اجرایی و یا مجری: عملیاتی کردن و پیاده سازی سیاست‌های بخش راهبردی بر مبانی قوانین و آیین نامه‌های  که بخش میانی طراحی می‌کند
ü    بخش نظارتی: مراقبت می‌نماید تا امور فرهنگی توسط سازمان‌های ذیربط منطبق با سیاست‌های فرهنگی مورد اجرا گذاشته شوند و نقد کننده آن نباشند.
24-  وظیفه سازمان های فرهنگی عمومی و مورد حمایت دولت چیست؟
ü      به نوعی تحت حمایت دولت هستند
ü      بین دولت و مردم و گروههای فرهنگی مردمی تعادل ایجاد می کنند
ü      چنین مدیریتی مستلزم دار بودن سطح بالایی از آگاهی نسبت به فرهنگ ملی و پاره فرهنگ های مختلف در جامعه می باشد.
ü      باید از امکانات فنی و مالی و اداری لازم و حمایت دولت برخوردار باشد
 
25-  چه خطراتی سازمان های فرهنگی و عمومی مورد حمایت دولت را تهدید می کند؟
خطر نخبه گرایی چنین سازمان‌های را تهدید می کند از آنجا که در این نو ع ازمدیریت جریان سیاست‌ها و برنامه‌ها از بالا به پایین است و بیشتر شکل عمودی دارد،باید ایجاد رابطه متقابل نمود.
 
26-سازمان های فرهنگی غیر دولتی و خصوصی چیست؟
ü      در خط مقدم تولید فرهنگی قرار دارند
ü      نیازهای جامعه را عرضه کنند
ü      می‌توانند واسطه میان دولت و مردم باشند
27-  مشارکت فرهنگی را تعریف کنید؟
         شرکت آگاهانه و داوطلبانه  و موثر مردم در فرایند توسعه فرهنگی است.
28-   سه ویژگی برجسته مشارکت فرهنگی را بیان کنید؟
ü      سامانمند بودن ( در راستای تحقق اهداف خاص)
ü      سازمان یافته ( نیاز به امکانات و تشکیلات خاص)
ü      توسعه ای( فرایند توسعه  پایدار ، توازن و همه جانبه)
29-مشارکت در فعالیت های فرهنگی چه اثراتی دارد؟
ü      مشارکت در فعالیت‌های فرهنگی موجب تقویت روابط و تعامل افراد جامعه می‌شود.
ü      مشارکت فرهنگی منجر به تولید سرمایه اجتماعی می‌شود.
ü      مشارکت فرهنگی در دوام ، بقاء و ایفای کارکرد خود در مورد فرهنگ‌پذیری اعضای خود نیازمند مشارکت فعال اعضاء می‌باشد.
ü      یکی از محورهای توسعه فرهنگی در برنامه های توسعه جمهوری اسلامی ایران مشارکت فرهنگی است.
30-مفهوم  و ماهیت  سازمان های غیر دولتی را از لحاظ پیشینه و جایگاه  حقوقی بیان کنید؟
ابتدا در سال 1949 توسط سازمان ملل برای هر گروه غیر انتفاعی داوطلبانه از شهر وندان جهانی به کار می‌برد که در سطح محلی، ملی و بین‌المللی تشکیل شده است و در ایران سابقه ای طولانی و قدیمی دارد . وجود صندوق‌های قرض الحسنه‌، موقوفات خاص و عام‌، بنیاد‌های خیریه.
31-سازمان های غیر دولتی NGO را تعریف نمائید. ( مهم)
به گروهی مستقل و غیر دولتی و داوطلبانه گفته می‌شود که با اهداف مشخص و آشکار پیرامون یک نیاز اجتماعی  مشترک گرد هم آمده‌اند و در زمینه‌های فرهنگی ، علمی، اجتماعی، خیریه ، زیست محیطی و امثال آن فعالیت می‌کنند. و هدف این سازمان‌ها کمک به بهبود وضع جامعه و حفظ منافع ملی و مصالح عمومی کشور است.
32-  ویژگی‌های سازمان‌های غیر دولتی NGO بر اساس تعریف سازمان ملل را بیان کنید؟
ü      از وابستگی  مستقیم به هر حکومتی آزاد باشند.
ü      فعالیت‌های سیاسی و وابستگی  به احزاب  سیاسی نداشته باشند.
ü      غیر انتفاعی باشند و فعالیت اقتصادی نکنند.
ü      فاقد فعالیت های خشونت‌آمیز بوده و با گروه‌های بزهکار مرتبط نباشند.
ü       واسطه‌ی میان خواست و اراده‌ی عمومی جامعه و حاکمیت باشند.
33- ویژگی‌های سازمان‌های غیر دولتی را بیان کنید؟
ü      سازمان‌های غیر دولتی / غیر سیاسی هستند.
ü      دارای شخصیت حقوقی و هویت مردمی می‌باشند.
ü      غیر انتفاعی و داوطلبانه عضو می‌پذیرند.
ü      دارای سیاست ها و برنامه های درازمدت/ هدف مشترک / ضوابط و مقررات تعریف شده
ü      محدودیت بودجه ß صرفه جویی در استخدام افراد کمتر و کار آمدتر  و افراد داوطلب
ü      امکان تکثیر پذیری بیشتر دارند
ü      در جلب مشارکت و فعالیت‌هایشان ماهیت مردمی دارند
34- مهمترین مولفه‌های تأثیر گذار بر سازمان‌های فرهنگی غیر دولتی چیست؟ توضیح دهید؟
ü      شخصیت‌های فرهنگی و مذهبی، هنرمندان، نویسندگان و ...
سیر تحول  جامعه بشری در طول تاریخ مرهون از خود گذشتگی و تلاش انسان‌های بزرگ است. که از خود نامی نیکو بر جای گذاشته اند. ( پیامبران،  مصلحان و آزادگان) راهنمای رسیدن به مسیر رشد و کمال مطلوب هستند. شخصیت‌های فرهنگی و مذهبی و هنرمندان و نویسندگان نیز اثر گذار هستند.
ü      زمینه‌های فرهنگی
همه‌ی امور زندگی را در بر می‌گیرد، تفاوت‌های فرهنگی را شکل می‌دهد‌، به مطالعه  شرایط اجتماعی می‌پردازند، شرایط اجتماعی زمینه‌های فرهنگی را به وجود مز آوردف و فعالیت‌های روز‌مره مردم ناشی از شرایط اجتماعی است.
ü      ارتباطات و رسانه‌ها
انجام ارتباط امکان ایجاد و توسعه روابط اجتماعی را فراهم می‌کند و چشم اندازها، مهارت‌ها، توانایی‌ها و تأثیرگذاری‌ها را توسعه می‌بخشد،  فرایند ارتباط با فرستنده ، گیرنده و پیام نیز وسیله ارتباطی  مربوط می‌شود و ارتباط در دنیای امروز با وسایل ارتباط جمعی و حق انتخاب مهمترین فوریت دنیای امروز با وجود سازمان فرهنگی غیر دولتی است.
35- محدودیت سازمان‌های غیر دولتی  فرهنگی چیست؟
ü      معیار‌های کار فرما و سازمان و یا فرهنگ سلطه است که ملاحظات خود را محدود میکند.
ü      تحت سلطه‌ی منافع خصوصی و به عبارتی تحت تأثیر سرمایه گذاران و قدرت‌های مالی تأمین کننده‌ی اصلی هزینه‌های تولید است.
ü   تلاش در جذب بالاترین تعداد ممکن مخاطب ، این امر در نهایت تولید کنندگان برنامه‌های فرهنگی را به سوی برنامه‌هایی با محتوای سطحی و عامه پسند و یکنواخت سوق می‌دهد.
36-  نمایشگاه را تعریف کنید؟
نمایشگاه را به مثابه رسانه تلقی می‌کنند ، چرا که در نمایشگاه، غرفه‌دار به عنوان فرستنده پیام و بازدید‌کنندگان به عنوان گیرنده اطلاعات نقش دارند که با این دیدگاه می‌توان نمایشگاه را به مثابه وسیله ارتباط جمعی مورد توجه قرارداد و از طریق آن برای مخاطبان فرهنگ سازی کرد.
37- اهداف نمایشگاه در حوزه فرهنگی را بیان کنید؟
ü      جهت دهی فکری و ایجاد انگیزه
ü      آگاهی بخشی و هشدار دهنده
ü      ایجاد فرهنگ و تولید نیاز در جامعه
ü      ایجاد رقابت در زمینه‌های مختلف (غرفه آرایی)
ü      تمرین کار جمعی و گروهی
 
38-   نمایشگاه‌ها به چند دسته تقسیم می شوند؟
ü      بر حسب دامنه جغرافیای:  1- بین المللی 2- ملی 3- محلی 4- سازمانی
ü      بر حسب دامنه مخاطبان:  1- عمومی 2- تخصصی
ü      بر حسب نحوه استقرار :   1- نمایشگاه موقت  2- نمایشگاه دائم 3- نمایشگاه سیار 4- نمایشگاه متحرک
 
39-  مرحله پیش از برگزاری نمایشگاه به چند دسته تقسیم می شوند؟
گام اول:
ü      مشخص کردن موضوع، نوع، هدف و روشهای اجرای کار نمایشگاه
ü      تشکیل کمیته اجرایی، انتخاب نیروی انسانی، سازماندهی رابطان نمایشگاهی
ü      انتخاب محل مناسب
 
گام  دوم: ( فضای کلی نمایشگاه)
ü      تهیه و جمع آوری محتوا و اطلاعات لازم برای عرضه در نمایشگاه
ü      فضا سازی مناسب محیط نمایشگاه، طراحی فضای غرفه‌ها،  نور پردازی و رنگ
ü      تابلو‌های عکس، نمودار، ماکت و تابلوهای راهنمایی.
 
گام سوم : ( غرفه آرایی)
ü      استفاده  از خلاقیت ها، سادگی و خلاقیت
ü      چینش یا چیدمان  مناسب اقلام مورد ارائه
ü      قرار گرفتن محصولات  و خدمات  در فاصله دید مناسب.
 
گام چهارم: ( خدمات)
ü      تأمین  امکانات تفریحی و رفاهی و خدماتی برای بازدید کنندگان و پخش موسیقی
ü      کنترل نهایی زیر ساخت‌ها ( برق، گرمایش، سرمایش، نور، اینترنت)
ü      تهیه نقشه راهنما و باجه های  اطلاع رسانی
 
گام پنجم: ( ارتباط با مخاطبان)
ü      پیش بینی  ابزارهای مثبت دیدگاه‌های بازدیدکنندگان
ü      اتاق مخصوص برای مذاکرات
ü      دفتر یادبود برای شخصیت‌ها و برای بازدیدکنندگان عام.
 
گام ششم: ( تبلیغات و روابط عمومی)
ü      استفاده از فنون ارتباطی
ü      اطلاع رسانی و تبلیغات مناسب برای نمایشگاه و برگزاری کنفرانس خبری سه روز پیش از افتتاح نمایشگاه
ü      توجه به بازدیدکنندگان خارجی
40- موارد مهمی را که در روزهای برگزاری نمایشگاه باید رعایت کرد را بیان کنید؟
ü      آئین افتتاحیه و اختتامیه نمایشگاه
ü      ویژگی‌های کارکنان که شامل حضور بموقع، خوشرویی، پیشگامی در ارتباط، مهارت در پاسخگویی می‌شود.
ü      نظم و نظافت نمایشگاه، نظافت دائم و مرتب سازی نمایشگاه
ü      پذیرایی عام، پذیرایی خاص و پذیرایی از کارکنان.
ü      ثبت دیدگاه‌های بازدیدکنندگان و توزیع اوراق سنجش و یا ارزیابی افکار ( نظر سنجی)
ü      توزیع بموقع نشریات داخلی
41- نکات مورد توجه پس از برگزاری نمایشگاه را بیان کنید؟
ü      ثبت تجربیات و دیدگاه‌های نو و بررسی دفاتر ثبت و پیشنهادات
ü      ارسال نامه تقدیر و تشکر به بازدیدکنندگان شاخص
ü      تهیه گزارش کامل در نحوه برگزاری نمایشگاه و پیامد‌های آن.
42-  همایش را تعریف کنید؟
همایش تجمعی است که به بررسی روش‌های جدید در هر موضوعی می‌پردازد و بهترین و آسان‌ترین راه‌ها رابرای ارتقای کیفی امور بر می‌گزیند.
 
43- اهداف همایش را نام ببرید ؟  آموزش، اطلاع رسانی، تبادل نظر برای رسیدن به راه حل
44-  انواع همایش‌ها را نام ببرید ؟ کنفرانس، کنگره، سمپوزیوم، سمینار
 
45-  اقدامات لازم پیش از برگزاری  همایش را نام ببرید؟
ü      تعیین عنوان و اهداف همایش
ü      تشکیل ستاد برگزاری و گروه های کاری
ü      تعیین زمان، مدت و طراحی مکان
ü      دعوت از مدعوین، سخنرانان، و تعیین افراد توانمند برای تهیه قطعنامه
ü      تشکیل ستاد خبری ویژه
 
46-  وظایف کمیته برنامه ریزی و نظارت را توضیح دهید:
ü      تعیین اهداف و موضوعات (کلی و جزئی)
ü      تعیین زمان و مدت برگزاری
ü      تعیین محل برگزاری و محل افتتاحیه
ü      تعیین برنامه‌های روزانه همایش
ü      تعیین برنامه‌های پشتیبانی و تدارکات، هزینه ها و بودجه
ü      پیش بینی ارزیابی و نظارت
47-  وظایف  دبیرخانه همایش چیست؟
ü      نقش دفتر مدیر همایش
ü      نقش روابط عمومی و اطلاع رسانی
ü      مسئول دبیرخانه
48- وظایف کمیته اجرایی همایش چیست؟
ü      شناسائی و به کارگیری افراد مجرب
ü      سازماندهی محیط و فضاسازی سالن همایش و انجام تبلیغات
ü      پیش بینی وسایل حمل و نقل و تشریفات و انجام پذیرایی
ü      رسیدگی به بهداشت و نظافت و اورژانس
ü      هماهنگی با نهادهای امنیتی و حراست
49-  وظایف کمیته علمی محتوایی چیست؟
ü      تعیین موضوعات و شناسائی اساتید
ü      اعلام فراخوان، زمان دریافت آثار و ارزیابی آنها
ü      تشکیل جلسات و تعیین سخنرانان
ü      تنظیم گزارش از خلاصه مقالات 
50- سمینار را تعریف کنید؟
سمینار  با تشکیل کارگروه‌های تخصصی، هر کدام از موضوع‌های سمینار را در یک کارگروه تخصصی مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهند.
51- فعالیت‌های مدیریت در برگزاری سمینار را نام ببرید؟
ü      مشخص نمودن موضوع سمینار ، هدف و پیام ان
ü      تعیین اعضاء ستاد هماهنگی
ü      مسئول ارتباطات و انتشارات
ü      رئیس گروه ارتباطات
ü      کارشناس مسئول برنامه ریزی
52-  فعالیت‌های ستاد برگزاری سمینار را نام ببرید؟
ü      تشکیل جلسات لازم
ü      بازدید و مشخص نمودن فضای سمینار
ü      بررسی و برآورد هزینه  و نیروی انسانی
ü      تعیین سخنران، مجری برنامه، کارشناسان
ü      تعیین و طراحی  مکان استقرارمیهمانان و ...
ü      نظارت بر مراحل طراحی و تهیه و اجرای  بروشور‌، آگهی در جراید و پلاکارد و پوستر
53- تعدادی از فعالیت‌های ارتباطی ویژه را که توسط گروه ارتباطات واحد روابط عمومی در سمینار انجام می‌گیرد را بیان نمائید؟
ü      تعیین متن تقدیر نامه و تعیین متن کارت دعوت، راهنما، تعیین مجری برنامه، تعیین نوع تصاویری که باید پخش شود.
ü      انتخاب اسلاید، اصوات ( موسیقی، سرود، نوحه و ...)
ü      تعیین نوع پذیرایی از مدعوین و شرکت کنندگان
ü      تأمین وسایل نقلیه برای رفت و آمد مدعوین و میهمانان خاص
ü      تماس با وسایل ارتباط جمعی
ü      نوشتن لیست مدعوین و افراد خاص
ü      تعیین تکنسین برق و تأسیسات و ...
ü      تعیین انتظامات
ü      تهیه گزارش قبل از برگزاری ، حین برگزاری و گزارش نهایی سمینار
54-  فعالیت های نوشتاری  در برگزاری سمینار را بیان کنید؟
           این فعالیت ها به دو دسته  نوشتاری و  انتشاراتی و طراحی - گرافیکی - خطاطی تقسیم می‌شوند.
ü      طراحی کارت دعوت و بورشور
ü      طراحی اگهی در جراید
ü      طراحی پوستر و پلاکارد
ü      چاپ برنامه مراسم
ü      تهیه گزارش و مصاحبه
ü      گزارش قبل، حین و پایان برگزاری سمینار
55-  فعالیت های سمعی و بصری  که در واحد روابط عمومی انجام می‌پذیرد کدامند؟
ü      تهیه فیلم ویدئو
ü      تدارک لوازم و ابزار مورد نیاز پخش فیلم ویدئو
ü      فیلمبرداری ویدئویی
ü      تهیه عکس  جهت نصب در سمینار
ü      جمع آوری کلیه لوازم صدا برداری
ü      طراحی و ساخت  محل نمایش اسلاید
ü      تهیه گزارش قبل،حین و بعد از برگزاری سمینار
 
56-  فعالیت های ارزیابی  و نظر خواهی در سمینار کدامند؟
ü      تهیه  و تعیین متن پرسشنامه، تعداد و نوع ان ها
ü      گزارش ارزیابی و نظر خواهی
ü      گزارش قبل ، حین و بعد از برگزاری سمینار
57-  فعالیت های اطلاعاتی آرشیوی  که توسط واحد روابط عمومی صورت می‌گیرند کدامند؟
ü      فعالیت های بروشوری
ü      تهیه و تدارک اطلاعات و ارائه آن برای استفاده در روابط عمومی
ü      گزارش نهایی برگزاری سمینار
58- فعالیت های بخش خدمات در برگزاری سمینار  کدام هستند؟
ü   ساخت ضای مخصوص پلاکارد
ü   نصب پلاکارد
ü   نصب پوستر
ü   نصب تابلو های راهنما
ü   تهیه  هدایا و تدارک پذیرایی
ü   تهیه و تدارک کلیه وسایل مورد نیاز در روابط عمومی
ü   تهیه و تدارک کلیه وسایل نظافتی
ü   نصب اطلاعیه ها
ü   تزئینات داخلی
59-  نکات علمی پیرامون برگزاری سمینار را عنوان نمایید.
ü      موضوع های قابل طرح در سمینار( وظیفه دبیرخانه و هیأت رئیسه سمینار) حد اقل سه روز قبل از آغاز سمینار به کلیه شرکت کنندگان برسد.
ü      عنوان سمینار باید جامع و مانع باشد.
ü      اهداف سمینار دستیابی به راه حل های عملی درباره یک موضوع است.
ü      تشکیل ستاد برگزاری سمینار
ü      تشکیل گروه های کاری
ü      مشخص کردن زمان برگزاری و مدت برگزاری سمینار
ü      داشتن تقویم زمانی و برنامه کاری معین
ü      طراحی مکان‌های لازم
ü      تعیین افراد برای قطعنامه نهایی
ü      اطلاع قبلی نسبت به غیبت در سمینار
60- صدور قطعنامه در سمینار چگونه است؟
در پایان برگزار کنندگان سمینار اقدام به صدور قطعنامه می‌نمایند. هر کمیسیون  موضوع خاصی از مسائل طرح شده در سمینار را مورد بحث  و گفتگو قرار می‌دهد و نظر خود را پیش از آخرین جلسه عمومی به هیئت رئیسه  سمینار گزارش می‌دهد و هیئت رئیسه با توجه به گزارش‌های کمیسیون‌ها و نظرات که در جلسات عمومی ابراز شده به صدور قطعنامه مبادرت می‌کند و پس از تصویب و قرائت قطعنامه در یک جلسه عمومی، پایان جلسات را اعلام می‌دارد.
61-  هدف از برگزاری مسابقات فرهنگی چیست؟ هدف اطلاع رسانی و آموزش و ترغیب و ایجاد انگیزه از طریق اهداء جایزه است.
62-اثرات  و تبعات برگزاری  مسابقات فرهنگی چیست؟
ü      بالا بردن  سطح اگاهی  جامعه
ü      پر کردن اوقات فراغت به نحو شایسته
ü      جهت دادن به خط فکری  مخاطبان
ü      آموزش غیر مستقیم به افراد شرکت کننده
ü      ایجاد نشاط  روحی و روانی در جامعه
ü      ایجاد فضای مناسب برای فرهنگ پذیری و فرهنگ آموزش
 

مهمترین بخش های درس علوم اداری

1.       منظور از اداره چیست ؟ و انواع اداره را نام ببرید.؟

اداره عبارت از یک پروسه هماهنگ شده با یک تشکیلات منظم برای انجام وظایف معین است .

- اداره عبارت از ترکیب مواد ، هماهنگ کردن کارکنان جهت انجام وظایف معین برای رسیدن به اهداف مشخص بوده که سهم انسان در ترکیب آن بیشتر است .

-اداره عبارت از قوه ایست که با نظرداشت با یک تشکیل منظم ،انجام بهتر وظایف مربوط را میسر ساخته و رسیدن به اهداف مطلوب را ممکن میسازد.

اداره به صورت کلی به دو نوع است:

·         ادارۀ رسمی

·         ادارۀ غیر رسمی

 

2.      اداره غیررسمی را توضیح دهید ؟

عبارت از اجتماع افراد و یا گروه هاییکه برای اهداف معین و مشخص خود بدون درنظر داشت سلسله مراتب اداری ، کار نموده و عمدتآ ارتباط شان ناشی از غریزه های اجتماعی و یا تمایلات طبیعی انسان ها میباشد .

3.     هفت  وظیفه عمده اداره که توسط دانشمند آمریکایی مطرح شده را نام ببرید ؟

POSDCORB               

P                    Planing       برنامه ريزي

O      Organizing                سازماندهي

S                   Stalffing       بكارگيري نيروي انساني

D                 Directing       هدايت و رهبري

CO        Coordinating      هماهنگي

R                Reporting       گزارش دهي

B               Budgeting        بودجه بندي

 

4.     اداره در ایران را توضیح دهید ؟

در ایران نیز مانند اغلب کشورهای جهان ، به ویژه کشورهایی که دارای نظام سیاسی پارلمانی یا شبه پارلمانی است قوای کشور به سه قوه تقسیم شده است. قانون اساسی مشروطه ، منسوخ در دهم و یازدهم فروردین 1358 ، با تقسیم قوای کشور به سه قوه ی مقننه، مجریه و قضاییه ، قوه ی مجریه را اجراء کننده ی قوانین گذارده شده از سوی قوه مقننه ، اعلام داشته بود. در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز چنین است با این تفاوت که در ((مقدمه)) این قانون خطوط اصلی نظام سیاسی ترسیم شده است . این سه قوه نباید در قلمرو صلاحیت های یکدیگر دخالت کنند و هرقوه نسبت به دیگری مستقل است ولی این جدایی نسبی و به مفهوم فرضی است و این سه قوه یا سه مرجع تصمیم گیری در کارهای یکدیگر دخالت می کنند .

5.     مشخصات یک اداره سالم را نام ببرید  ؟

·         در اداره پیروی و تحمیل تمام اصول ، قوانین و مقررات موضوعه، همه جانبه و لازم میباشد

·         زمینه مساعد را جهت تطبیق اصل تخصص یا بعبارت ساده سپردن کار به آن را فراهم سازد .

·         در اداره آمرین و مسوولین حس همکاری و تشریک مساعی را بین کارکنان اداره ایجاد و مسوولیت ها و ممنوعیت ها برای هر شخص و شعبه و تمام سلسله مراتب اداری معین و مشخص شده باشد.

·         در اداره هماهنگی ، روابط حسنه ، سیستم خوب کنترل و رهبری موجود بوده و از اصول عمده اداری پیروی شده باشد .

·         موثر و مفیدبودن اداره در تمام فعالیت ها و رشته های دیگر باید هویدا گردد.

·         با فنون و تکنیک ها هماهنگ و باعث توسعه دیگر وظایف و فعالیت ها باشد

 

6.      حقوق اداری را از لحاظ صوری را توضیح دهید؟

 حقوق اداری، شعبه ای از حقوق عمومی داخلی است که موضوع آن مطالعۀ سازمان، وظایف و فعالیت دستگاه اداری یعنی مجموع سازمان ها، ادارات، مقامات ومامورینی است که زیر نظر هیأت حاکمه و مقامات سیاسی به حفظ نظم عمومی در جامعه و تامین نیازها و خدمات همگانی می پردازند. دستگاه اداری هر کشور تابع هیأت حاکمه و فرمانروایان آن کشور است و مطالعۀ سازمان و صلاحیت و وظایف این مقامات موضوع بحث حقوق اساسی را تشکیل می دهد.

7.     فرق حقوق اداری با علوم اداری را ذکر کنید  ؟

1-     حقوق اداری ازجنبۀ حقوق سازمان اداری دولت ( قوۀ مجریه ) یعنی از روابط حقوق دولت با افراد بحث می کند در حالی که علوم اداری، همۀ جهات و جنبه های سازمان اداری و بـیشتر جنبه های فنی آن را مورد مطالعه و بررسی قرار می دهد.

2-     اگر سازمان اداری را به یک انسان تشبیه کنیم که در جامعه دارای حقوقی است و به تکالیفی مکلف است و مطابق قانون ماموریت دارد اعمالی را انجام دهد،  علوم اداری به منزله علم فیزیولوژی یا علم وظایف الاعضا است که از مسائل درونی مانند وظایف اعضا بحث میکند ، در حالی که حقوق اداری از روابط خارجی یعنی از روابط حقوقی آن شخص با افراد در جامعه بحث میکند .

3-     موضوع علوم اداری خیلی وسیع است و از یک سازمان رسمی مانند دولت تا سازمان خصوصی مانند مؤسسات خصوصی بازرگانی را در برمی گیرد، حال آنکه موضوع حقوق اداری تنها مطالعۀ روابط حقوقی دستگاه اداری دولت است.

 

8.     دو رکن قانون استخدامی کشور طبق ماده 105 را نام ببرید ؟

بر طبق دستور ماده 105 قانون اساسی کشور ، سازمان امور اداری و استخدامی کشور دارای دو رکن است :

1.  شورای امور اداری و استخدامی کشور

2.  دبیر کل

 

 

9.      چهار  مورد از وظایف سازمان امور اداری استخدامی کشور را نام ببرید ؟

·         تشخیص شغل های کارگری با س.ا.ا.ا.ک است .

·         موافقت با طرح تفصیلی وزارتخانه ها و مؤسسه‌های دولتی هرگاه در مورد طرح تفصیلی میان س.ا.ا.ا.ک و وزارتخانه یا مؤسسه دولتی اختلاف پدید آید، مرجع حل اختلاف هیئت وزیران خواهد بود .

·         موافقت س.ا.ا.ا.ک با تعهد استخدامی وزارتخانه ها و مؤسسه های دولتی لازم است .

·         قراردادن شغل ها در یکی از رسته ها از وظیفه های س.ا.ا.ا.ک است .

·         تصویب برنامه های آموزشی و کارآموزی وزارتخانه ها و مؤسسه های دولتی با س.ا.ا.ا.ک است .

·         چگونگی صدور حکم بازنشستگی و برقرارری حقوق ، وظیفه س.ا.ا.ا.ک است .

·         ایجاد و حذف پست سازمانی به پیشنهاد وزارتخانه ها و مؤسسه های دولتی و تأیید س.ا.ا.ا.ک کشور خواهد بود .

·         یافتن پست سازمانی برای مستخدمین آماده به خدمت با س.ا.ا.ا.ک است .

 

10.   ویژگی های خوب سلسله مراتب اداری را بیان کنید ؟

نخستین سود سلسله مراتب اداری برقراری فرماندهی یکسان است که از این راه از گرفتن تصمیمات متضاد پرهیز می شود و یگانگی میان تصمیم‌های اداری پدید می‌آید.

 دومین بهره سلسه مراتب اداری ساده شدن فرماندهی و اجرای تصمیم های گرفته شده است فرماندهی که در بالای سازمان قرار گرفته است‌، فرمان‌ها و دستور هایش را به آسانی به وسیله مامورانی که مستقیم و بی واسطه با او کار میکنند، به دیگر مستخدمان و حوزه های سازمانی می رساند .

از این راه مقام بالاتر به هیچ روی نیاز ندارد که همیشه با مستخدمان سازمان‌های پایین تر در رابطه باشد، از این دید  بی گمان  از اتلاف وقت جلو گیری خواهد شد مافوق و رئیس در دادن فرمانها و دستورهایش ملزم نیست که سلسله مراتب اداری را رعایت کند و می‌تواند بی واسطه به مستخدمانی که زیر نظر مستقیم او نیستند دستور دهد‌. اما مستخدمان پایین تر در مورد خواسته‌ها وتقاضاهایشان باید رعایت سلسله مراتب را بکنند و اغلب موردها حق دارند بوسیله رئیسان مستقیم خود ،اجزای کاری را درخواست کنند .

 

11.   ویژگی ها و خصوصیات نظام اداری وضع موجود و آینده را بیان کنید از هر کدام 3 مورد

 

(‌وضع موجود(

بخش نگر و درون گرا        

روزمره مدار و نزدیک بین

ناهماهنگ           

تجربه گرا ،‌سنتی و دانش گریز

ملاحظه گر ، رقابت ناپذیر  

 

( وضع آرمانی ، ایده آل و مطلوب)

·         سالم و عاری از فساد و تبعیض

·         پاسخگو و شفاف                                 

·         آینده نگر ، هدفمند

·         توسعه گرا                                

·         راهبر

 

 

12.  نقاط قوت نظام اداری ایران را نام ببرید ؟

·         برخورداری نسبی از نیروی انسانی با تجربه و دانش آموخته           

·         تمایل جامعه و نهادهای تخصصی، صنعتی و مدنی به مشارکت در تصمیم سازی و ارتقای کیفیت مدیریت بخش دولتی کشور

·         دسترسی فزاینده به منابع اطلاعاتی و دانش مدیریت و فن آوری های نوین اداری

·         استقبال مردم از اصلاحات در نظام اداری

·         برخورداری از رشد نسبی دانش و بینش تخصصی و حرفه ای در مدیران نظام  اداری کشور

·         سیاست و توجه ویژه مقام معظم رهبری و روسای قوای مجریه و مقننه به انجام اصلاحات در امور اداری.

13. نقاط ضعف نظام اداری ایران را نام ببرید ؟

·         جهانی شدن و الزامات و انتظارات ناشی از آن

·         بحران رو به افزایش ناکارآمدی نظام اداری

·         مواجه بودن با نارضایتی های عمومی و کاهش اعتماد جامعه به تحقق آرمانها و اهداف

·         فقدان یکپارچگی و انسجام درونی

·         گرایش روز افزون به مسائل سیاسی در نظام اداری کشور

·         عدم توجه به شایسته سالاری و تعبیر آن به وفاداری سیاسی و جناحی

·         عدم توجه به حقوق شهروندی و خواست ها و نیازهای جامعه

·         تمایل به حفظ وضع موجود و مقاومت در برابر تحول و نوسازی

·         عدم تمایل به مشارکت پذیری و شفاف سازی عملکرد

14.  نظام اداری در نظام پارلمانی را توضیح دهید ؟

در این نظام ها قوای کشور به مقننه ، قضائیه و مجریه تقسیم بندی و وظایف و کار هریک از قوا تفکیک میشود . با اینکه سه قوه از هم جدا هستند ولی همکاری میان آنها وجود دارد . در این نوع نظام،‌ دولت در بالای قوه مجریه یا نهاد ها و سازمان‌های اداری است ،‌ و یا به عبارت  دیگر دولت و قوه مجریه در واقعیت یگانه است . با این تفاوت که دولت یا هیئت دولت که ریاست آن با نخست وزیر و گاهی با رئیس جمهور می باشد ریاست نهادها و سازمانهای اداری کشور را بر عهده میگیرند.

15.  وظایف و اختیارات رهبر در اصل 110 قانون اساسی را نام ببرید ؟

·         تعیین سیاستهای کلی نظام جمهوری اسلامی ایران پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام

·         نظارت برحسن اجرای سیاست های کلی نظام

·         فرمان همه پرسی

·         فرماندهی کل نیروهای مسلح

·         اعلام جنگ و صلح و بسیج نیروها

·         نصب وعزل وقبول استعفای  

·         حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سه گانه

·         حل معضلات نظام که از طرق عادی قابل حل نیست وازطریق مجمع تشخیص مصلحت نظام حل خواهد شد.

·         امضای حکم ریاست جمهوری پس از انتخاب مردم

·         عزل رئیس جمهور با درنظرگرفتن مصالح کشور پس ازحکم دیوان عالی کشور به تخلف وی ازوظایف قانونی یا رأی مجلس شورای اسلامی به عدم کفایت وی براساس اصل 89

·         عفو یا تخفیف مجازات محکومین درحدود موازین اسلامی پس از پیشنهاد رئیس قوۀ قضاییه

16.  پایه های نظام اداری کدامند نام ببرید؟

·         نخبگان  

·         قوانین و مقررات  

·         کارکنان 

·         ساختار   

·        ارباب رجوع

 

17. نظام اداری و مدیریت دولتی کلاسیک با چه معضلاتی مواجه می باشند ؟

·         کاغذ بازی تشریفات زائد اداری

·         ‌نبود خلاقیت ، قوانین و مقررات دست و پاگیر

·         هزینه محور بودن و هدر دادن منابع

·         تمرکز قدرت

·         نارضایتی مراجعان و...

 

متن جزوه تشکیلات و سازماندهی

مدیریت

صاحب نظران با هدف‌ها و سوگیری‌های مختلف، تعریف‌های گوناگونی از مدیریت ارائه کرده اند. با اذعان تعریف ،» نوع وظایفی که انجام می‌دهند « به تعاریف مدیریت ملاحظه می‌شود که برخی مدیریت را بر حسب را » تصمیم گیری « و همچنین » هماهنگی « و برخی دیگر هم » فرایند کارکردن با افراد « کرده و بعضی دیگر محور تعاریف خود قرار داده اند.
برخی از این تعاریف عبارتند از:
هماهنگی همه منابع و امکانات از طریق فرایندهای برنامه ریزی، سازماندهی، هدایت و کنترل به طوری که اهداف تعیین شده تحقق یابند.فراگرد هماهنگ سازی فعالیت فردی و گروهی در جهت هدف‌های گروهی.
مدیریت به معنای فرایند کار بار دیگران و از طریق دیگران جهت دستیابی به اهداف سازمانی به شیوه ای مؤثر » کار به همراه یا از طریق دیگران « و اخلاقی است. از دیدگاه رفتار سازمانی نکته مهم و قابل توجه این تعریف می باشد.
وظایف مدیریت
به طور کلی وظایف مدیریت عبارتند از:
برنامه ریزی،  سازماندهی،  پرسنلی، هدایت،   هماهنگی،  بودجه بندی،   نظارت و کنترل،  ارزشیابی
v    برنامه ریزی
این قسمت شامل تعیین اهداف سازمانی و تبیین استراتژی‌های لازم جهت نیل به اهداف تعیین شده و همچنین ایجاد و توسعه برنامه‌های سلسله بندی شده و یکپارچه در جهت تلفیق فعالیت‌ها و هدایت آنها میباشد با برقراری اهداف یک سازمان، افراد و کارکنان فعالیت‌های خود را همسو و هم جهت خواهند یافت.  به عنوان مثال در یک کالج دانشگاهی )به عنوان یک سازمان( می‌بایست اهداف روشن و مشخصی در جهت جذب دانشجو)به لحاظ کمی و کیفی( تعیین شود. برای رسیدن به این اهداف باید یک طرح ریزی عملیات و فعالیت‌ها در قالب از قبیل میزان منابع مالی لازم و چگونگی بودجه ریزی و صرف هزینه‌ها داشته باشد.
v      سازماندهی
یکی دیگر از مسئولیت‌های اصلی مدیریت، سازماندهی و طرح ریزی ساختار سازمانی می‌باشد . این مرحله شامل تعیین سمت‌های سازمانی برای انجام فعالیت‌های برنامه ریزی شده،گروه بندی و تفکیک وظائف و مسئولیت‌های دپارتمان‌ها و تیم‌های مختلف در سازمان، و تعیین نظام گزارش دهی و تصمیم سازی است.
برای مثال در این بخش می‌توان به چارت سازمانی )آرایش و طبقه بندی سمت‌ها و مسئولیت‌ها و ارتباط بین آنها(و دسته بندی مدیران )ارشد و میانی( و کارکنان بخش‌های مختلف جهت انجام فعالیت ها، و همچنین چگونگی نظارت و تهیه گزارشات مربوطه اشاره داشت.
v    پرسنلی
کل وظیفه پرسنلی از شروع و آموزش کارکنان و حفظ شرایط مطلوب کاری را در بر می‌گیرد.
v    هدایت
با توجه به اینکه بخش‌های عمده ای از یک سازمان و شرکت را افراد و کارکنان آن تشکیل می‌دهند، یکی از مهمترین وظایف مدیران، هدایت و هماهنگی ایشان است. در واقع از مصادیق رهبری در یک شرکت می‌توان به هدایت فعالیت‌های کارکنان و تشویق و ترغیب ایشان در جهت نیل به اهداف سازمانی، برقراری کانال‌های ارتباطی موثر در داخل و خارج از سازمان، و رسیدگی به اختلافات و منازعات داخلی کارکنان و رفع مشکلات ایشان در برقراری یک فضای آرام و مطمئن اشاره نمود.
 
v    هماهنگی
مسئله هماهنگی در مدیریت از اهمیت خاصی برخودار است؛ زیرا جمع و یک جهت کردن نیروهاست که می‌تواند قدرت مدیریت را دوچندان کند.
هماهنگی عبارت است از فراگرد ایجاد وحدت و یگانگی میان فعالیت‌های واحدهای مختلف سازمان به‌نحوی که هدف‌های سازمان به طور اثربخش تحقق یابند
v     بودجه بندی
همه فعالیت‌هایی که با بودجه بندی مرتبط بوده از قبیل برنامه ریزی مالی، حسابداری را شامل می‌شود.
v     نظارت و کنترل
پس از آنکه اهداف سازمانی و نحوه دستیابی به آنها از طریق نظام و ساختاری موثر، مشخص و تعیین شد و کارکنان هر یک در موقعیت‌های سازمانی خود برای انجام فعالیت‌ها و عملیات تعریف شده، پس از انجام آموزش‌های لازم قرار گرفتند، مدیران برای نظارت و اطمینان از اینکه کلیه فعالیت‌ها در سراسر سازمان در راستای اهداف کلی و جزئی سازمان انجام می‌شوند و افراد هر یک نقش خود را در حوزه مسئولیت تعیین شده به خوبی به انجام می‌رسانند، ضرورت داشتن یک نظام و سیستم نظارتی و کنترلی در سازمان مشهود می‌شود. در چنین شرایطی با مراقبت و پایش مدیران نسبت به عملکرد هر یک از بخش‌های مختلف سازمان در جهت تحقق اهداف تعیین شده، نسبت به هرگونه انحراف از برنامه‌های مربوطه، با انجام فعالیت‌های اصلاحی لازم و متناسب اقدام خواهد شد. این شیوه نظارت و مقایسه و تعیین اقدامات اصلاحی را فرایند کنترل می‌گویند که از مهمترین فعالیت‌های مدیران در سطوح مختلف سازمان محسوب می‌شود.
v    ارزشیابی
پس از اتمام طرح، ارزشیابی صورت می‌گیرد که آیا این طرح به اهداف تعیین شده خود دست یافته یا خیر؟
آیا میزان اعتبار و زمان در نظر گرفته شده با آنچه در عمل اتفاق افتاده یکسان است یا تفاوت کرده و یا اینکه چه مشکلات و نواقصی در کار وجود داشته یا به وجود آمده که از قبل پیش بینی نشده که باید در طرح اصلاح شود و در طرح‌های بعدی از تکرار آن خودداری شود.
عناصر مهم مدیریت
  دانش و دانایی: از مهم   ترین سرمایه‌های هر سازمانی است. سازمانی که از این موهبت بیشتر برخوردار باشد،  یقینا با چالش‌های موجود بهتر برخورد کرده و در عرصه رقابت موفق تر خواهد بود. در عصر حاضر مبنای ثروت آفرینی، دانش و تخصص است. کار، فعالیت و صنعت بیش از هر زمان دیگر به علم، دانش و فکر متکی است. دانش پایه جدید ثروت است.
  منابع انسانی: مهم ترین سرمایه کسب و کار هستند و اقدامات سیاست‌های پرسنلی خوب و صحیح به علاوه توانایی مدیر در استفاده از تمایل و توانایی‌ها و انرژی‌های فیزیکی و ذهنی کارکنان مهم ترین عوامل موفقیت سازمانی است. نیروی متخصص و پرورش یافته مهمترین مزیت رقابتی می‌باشد.
  فناوری‌های نوین ارتباطی و اطلاعاتی: این فناوری‌ها انسان را به عصر شاهراه‌های الکترونیکی و نظام‌ها یا  پروژه‌های چند رسانه ای وارد کرده است. انفجار دانش و اطلاعات علمی تخصصی از نتایج این انقلاب است  و انقلاب ماهیت همه فعالیت‌های بشری را دگرگون ساخته است.
  توان داوری و قدرت تشخیص انسان معاصر بیشتر شده است. انسان کنونی نوجو و خطرجو شده، بیشتر  ریسک می‌کند، در او خودآگاهی شکل گرفته، جایگاهش را در هر موقعیتی که قرار دارد، بهتر می‌تواند ارزیابی کند، نقاط ضعف و قوت را بهتر می‌شناسد، خواسته هایش را بهتر تعریف می‌کند، نیازهایش متنوع تر شده، زندگی مادیش غنی تر می‌شود و امکانات بهتری برای زندگی معنوی در اختیار دارد.
 
تعریف سازماندهی
تصمیم گیری برای چگونگی گروه بندی بهتر فعالیت‌ها و منابع سازمانی. سازماندهی ساز وکار هماهنگی را بیان می‌نماید . از آنجایی که کلیه عناصرساختاری شرکت و این که چگونه این عناصر کنار هم عمل می‌کنند در مدیریت کل سازمان کاربرد دارد.
اهمیت سازماندهی
ü       شفافیت سازی
ü       تقسیم بندی
ü      آماده سازی
ü      ایجاد تشکیلات
ü      توسعه
ü      مرتبط سازی
ü      استقرار اختیار
انواع مختلف سازماندهی
روش‌های بسیار متفاوتی برای دسته بندی سازمان‌ها هست ؛ سازمان رسمی و سازمان غیر رسمی . سازمان رسمی وغیر رسمی :سازمان رسمی را مسؤلین به طور قانونی بنیانگذاری و تصویب می‌کنند و در آن تعداد مشاغل ، حدود وظایف و اختیارات و چگونگی انجام آن مشخص می‌شود . ساختارهای رسمی در واقع تخیلی هستند زیرا سازمان آن گونه که پیش بینی عمل نمی کند ؛ اما سازمان‌های غیررسمی بیانگر حالت واقعی است، یعنی چگونگی عمل سازمان را به طور واقعی نشان می‌دهد . بعد از انکه ساختار رسمی ایجاد می‌شود ، سازمان غیررسمی به طور طبیعی در چارچوب آن پدیدار می‌گردد؛ سازمان غیر رسمی حاصل تعامل اجتماعی مداوم است و ساختار رسمی تعدیل ، تحکیم یا گسترش می‌دهد .
تعریف فرهنگ سازمانی
مقصود از فرهنگ سازمانی، سیستمی از استنباط مشترك است که اعضاء نسبت به یک سازمان دارند و همین ویژگی موجب تفکیک دو سازمان از یکدیگر می‌شود. کریس آرجریس، فرهنگ سازمانی را نظامی زنده می خواند و آن را در قالب رفتاری که مردم در عمل از خود آشکار می‌سازند، راهی که بر آن پایه به طور واقعی می اندیشند و احساس می‌کنند و شیوه ای که به طور واقعی با هم رفتار می‌کنند تعریف می‌کند. می‌توان گفت که همه افرادی که در این زمینه مطالعه نموده اند همگی توافق دارند که فرهنگ؛ کلی است که از مجموع اجزای آن بیشتر است .·تاریخچه سازمان را منعکس می‌کند .·به مطالعه انسان شناسی مانند رسوم و نهادها مربوط می‌شود .·توسط گروهی از افراد که یک سازمان را تشکیل داده اند شکل گرفته است .·حرکت آن کند و سخت است .·تغییر آن به سختی صورت می‌گیرد .با توجه به تعریف عنوان شده به این نتیجه می‌رسیم که تقریباً تمامی پژوهشگران از فرهنگ سازمانی به عنوان
مجموعه ای از ارزش ها، باورها، عقاید، فرضیات و هنجارهای مشترك حاکم بر سازمان یاد می‌کنند. در واقع فرهنگ سازمانی همان چیزی است که به عنوان یک پدیده درست به اعضای تازه وارد آموزش داده می‌شود و آن بیانگر بخش نانوشته و محسوس سازمان است .ویژگی‌های فرهنگ سازمانی
در صورتی که فرهنگ را سیستمی از استنباط مشترك اعضاء نسبت به یک سازمان بدانیم، یک سیستم از مجموعه ای از ویژگی‌های اصلی تشکیل شده است که سازمان به آنها ارج می‌نهد یا برای آنها ارزش قائل است. این 11 ویژگی عبارتند از:
.1 خلاقیت فردی: میزان مسئولیت، آزادی عمل و استقلالی که افراد دارند.
.2 ریسک پذیری: میزانی که افراد تشویق می‌شوند تا ابتکار عمل به خرج دهند، دست به کارهای
مخاطره آمیز بزنند و بلند پروازی کنند.
.3 رهبری: میزانی که سازمان هدف‌ها و عملکردهایی را که انتظار می‌رود انجام شود، مشخص می‌نماید.
.4 یکپارچگی: میزان یا درجه ای که واحدهای درون سازمان به روش هماهنگ عمل می‌کنند.
.5 حمایت مدیریت: میزان یا درجه ای که مدیران با زیردستان خود ارتباط را برقرار می‌کنند، آنها را یاری می دهند و یا از آنها حمایت می‌کنند.
.6 کنترل: تعداد قوانین و مقررات و میزان سرپرستی مستقیم که مدیران بر رفتار افرادی اعمال می‌کنند ..7 هویت: میزان یا درجه ای که افراد، کل سازمان )و نه گروه خاص یا رشته ای که فرد در آن تخصصدارد( u1585 را معرف خود می‌دانند ..8 سیستم پاداش: میزان یا درجه ای که شیوه تخصیص پاداش (یعنی افزایش حقوق و ارتقای مقام( بر اساس شاخصهای عملکرد کارکنان قرار دارد نه بر اساس سابقه، پارتی بازی و از این قبیل شاخصها .
.9 سازش با پدیده تعارض: میزان یا درجه ای که افراد تشویق می‌شوند با تعارض بسازند و پذیرای
انتقادهای آشکار باشند.
.11 الگوی ارتباطی: میزان یا درجه ای که ارتباطات سازمانی به سلسله مراتب رسمی محدود می‌شود.
چگونگی شكل گیری و تداوم فرهنگ سازمانی
معمولا، هر سازمان ابتدا به صورت یک واحد کوچک تأ سیس می‌شود. در شروع فعالیت سازمان، فرهنگ در آن با توجه به عوامل مختلفی به سرعت شکل می‌گیرد . شکل گیری فرهنگ بستگی دارد به دلایل به وجود آمدن سازمان و جایگاه آن در جامعه و عوامل موفقیت آن از قبیل کارایی، مرغوبیت کالا، کیفیت ارائه خدمات به ارباب رجوع یا مشتریان، ابداع و نوآوری، تلاش زیاد و وفاداری نسبت به سازمان. وقتی سازمان متولد می‌شود تلاش زیادی از طرف کارکنان برای موفقیت سازمان صورت می‌گیرد. در حقیقت فرهنگ نشانگر درجه تلاش و تصویر کارکنان از کار خود و آینده سازمان است. به تدریج که سیستم‌های پاداش سیاست ها، خط مشی‌ها و قوانین حاکم بر کار تدوین می‌یابند، مجموعه این عوامل بر شکل گیری فرهنگ اولیه سازمان تأثیرات عمیق می‌گذارد. این عوامل از طرف سازمان رسمی مشخص کننده نوع رفتار و طرز
برخوردهایی هستند که برای موفقیت سازمان مهم خواهند بود .بنیانگذاران و مدیران ارشد، نقش اساسی در این شکل گیری ایفا می‌کنند . اصول اعتقادی، ارزش ها، اهداف و رفتار بنیانگذار سازمان مشخص کننده نوع انتظارات حال و آینده سازمان بوده، این اعتقادات و رفتارها توسط دیگر مدیران سازمان به زیرمجموعه منتقل می‌شود. کارمندان رفتار مدیران را پیوسته زیر نظر دارند و هر واقعه مهمی که نتیجه عمل مدیریت است را به خاطر می‌سپارند. عدالت، عجله، تکبر، محبت و دیگر خصایص مدیران در شکل گیری فرهنگ سازمان تأثیر دارد. افراد آنها را به خاطر می‌سپارند. این رفتار نشانگر این است که سازمان واقعا از آنها چه می‌خواهد. چه چیزهایی در ارتقای کارکنان مهم است، چگونه باید مسائل را حل کرد. همه اینها مجموعه قوانین نانوشته رفتاری در کار را تشکیل می‌دهند. گروه‌های کار این قوانین را به عنوان هنجارهای کار پذیرفته و آنها را یاد می‌گیرند و به افراد تازه وارد می‌آموزند و به این ترتیب یک فرهنگ تداوم می یابد .
کارکردهای فرهنگ سازمانی
  هویت سازمانی: به عبارت دیگر افراد سازمان افتخار کنند که در یک چنین سازمانی و برای هدف‌های آن تلاش می‌کنند.
  تعهد و مسئولیت جمعی: تعهد پیگیری بی وقفه هدف است و بیانگر میزان عجین شدن فرد با هر کاری است که انجام می‌دهد. افراد متعهد هدفمند بوده و تحت فشار تسلیم نمی شوند زیرا خود را وقف وضعیتی کرده اند
که در آن قرار دارند.
  ثبات سیستم اجتماعی: قناعت و ساده زیستی چه در زندگی شخصی و چه در زندگی سازمانی، تعهد عاطفی که افراد نهادی به سخت کوشی دارند، پویایی نهادی در انجام امور و پیشبرد کارها و همچنین حل مشکلات مردم همگی بر ثبات یک نهاد به عنوان یک سیستم اجتماعی افزوده است.
  شکل دهی رفتار اعضا: پرهیز از بوروکراسی به معنی کاغذ بازی و پیچیدگی‌های زاید اداری و مالی، عدم  تمرکز در اجرای امور، جلب اعتماد و حمایتهای مردمی به عنوان یک اصل در فعالیت‌های نهادی و اعتماد متقابل میان افراد نهادی موجب شکل گیری هدف هایی که مبتنی بر همکاری است می‌گردد.
هدفهای مبتنی بر همکاری، حس داشتن هدف مشترك را در افراد تقویت می‌کند به گونه ای که در می یابند وظیفه مشترکی برعهده دارند و تشخیص می‌دهند که نقشهای آنان می‌تواند مکمل یکدیگر باشد.
  تقویت حس همکاری به جای رقابت: هنگامی گفته می‌شود افراد با یکدیگر همکاری می‌کنند که تلاش های آنان به طور منظم برای کسب هدف جمعی با هم تلفیق شوند. هر چه درجه تلفیق تلاش‌ها بیشتر باشد درجه همکاری نیز بیشتر است.
تئوری کلاسیک مدیریت
محوریت نظریه‌های مدیریت کلاسیک دستیابی به حداکثر کارایی در سازمان می‌باشد. کلاسیک‌ها به سازمان رسمی توجه داشتند و وجود سازمان غیر رسمی را مضر می‌دانستند.
کلاسیک‌ها انسان را هم ردیف با سایر عناصر تولید می‌دانستند و برای آن هویت مستقل قائل نبودند.
دیدگاه‌های کلاسیک شامل یک نگرش صرفاً مکانیکی به سازمان و افراد بوده است.
مدل کلاسیک بر این فرض استوار است که نگرش مدیران در تصمیم گیری عقلایی و عینی است و در نتیجه
آنان همیشه تصمیم هایی را اتخاذ می‌کنند که به نفع سازمان است.
*نارسایی ومحدودیت‌های مدیریت علمی
صرفا به انگیزه‌های مادی وانسان اقتصادی توجه دارد و به نقش افراد و روابط آنها با یکدیگرکمتر پرداخته است.دراین مکتب اصولا ساختمان وترکیب سازمان رسمی مورد توجه می‌باشد.و به کارکنان به صورت ابزار و وسیله ای برای تولید نگریسته می‌شودکه رفتار وکردارآنها به آسانی قابل کنترل وهدایت است.
تیلور و مدیریت علمی
تیلور اعتقاد داشت که در سازمان فقط مدیران باید به فکر خلاقیت باشند و همان طور که یک جراح حین عمل جراحی نباید دست به نو آوری بزند ، بلکه یک گروه تخصصی باید این کار را انجام دهند ، کارکنان هم در حین کار نباید راه کارهای جدیدی که به ذهنشان می‌رسد ، را اجرا کنند . چون این وظیفه مدیران است که با مطالعه ، تحقیق و تفکر بهترین را انتخاب کنند.
*ویژگی‌های مدیریت علمی :
ü     علم به جای تجربه
ü     هماهنگی به جای افتراق
ü     همکاری گروهی به جای فردگرایی
ü     حداکثرتولیدبه جای محدودیت تولید
ü     پرورش کارکنان درجهت کسب حداکثرکارایی وپیشرفت فردی
*اصول مدیریت علمی :استفاده از روش علمی برای هرجزء ازکاربه جای روش‌های غیرعلمی
ü     انتخاب کارکنان بااستفاده ازروشهای علمی برای آموزش آنان برای انجام بهتر وظایف
ü     همکاری صمیمانه وتشریک مساعی مدیریت باکارکنان وتقسیم تقریبا مساوی کارومسئولیت بین مدیران وکارکنان درگذشته تمامی کار وبخش ازمسئولیت برعهده کارکنان بود.
ü  ایجادکنترل وبرقراری نظام تشویق وتنبیه)کارکنانی که وظیفه خود رابه خوبی انجام می‌دهند تشویق شوند و مزد بیشتری دریافت نمایند(.
*فلسفه مدیریت علمی
به عقیده تیلورتامین رفاه جامعه فقط باهمکاری مدیریت وکارگردراستفاده ازروشهای علمی برای اداره .» برای انجام دادن هرکار،همیشه راه بهتری وجود دارد « امورسازمانها امکان پذیراست.به نظر وی مدیریت علمی یعنی اینکه بنیاد آن بر قانون ها، دستورها و اصول مشخص و شناخته شده استوار باشد. به عبارت دیگر مدیریت علمی بر انجام امور و وظایف به نحو مطلوب تمرکز کرده است.
*تعریف مدیریت علمی
عبارتست ازتجزیه وتحلیل دقیق داده‌ها وستانده‌ها وهزینه ها. )درمدیریت علمی حدس وگمان و یا حساب سرانگشتی جایی ندارد(.
12
*نتایج مدیریت علمی
- بهبود وضع عمومی واحدهاودستگاههای صنعتی)البته طولی نکشید که بهبود وضع سازمانهای غیرصنعتی نیزموردتوجه قرارگرفت(.
- مدیران راقادرساخت که باطرح ریزی‌های منظم وتجزیه وتحلیل مداوم درتشکیل سازمان و بهبود روش ها، میزان کارایی سازمان‌های خودرا به اندازه قابل ملاحظه ای افزایش دهند.
هنری گانت و مدیریت علمی انسانی شده
هنری گانت نیز از همکاران تیلور بود و نظریه نحوه پاداش و دستمزد تیلور را رد کرد و اعتقاد داشت که اثر انگیزشی آن بسیار کم است و نظر وی این بود که کار کارگران مورد ارزشیابی قرار دهد و پیشرفت کاری آنها را روی نمودار ببرد و بر اساس آن به پرداخت یا عدم پرداخت پاداش و تشویق بپردازد.
نموداری که گانت در آن زمان ارائه داد هنوز کاملا کاربرد دارد و تحت همین نام ) نمودار گانت( استفاده می شود.گانت چارت روشی برای مقایسه عملکرد برنامه ریزی شده با عملکرد واقعی می‌دانست.
را طراحی نمود و همچنین روش‌های اندازه » کار و پاداش « او اضافه بر چارت گانت، سیستم پرداخت دستمزد گیری کارایی و بهره وری کارکنان را توسعه داد.
وبر و بوروکراسی
ماکس وبر جامعه شناس روشنفکر آلمانی ابداع کننده این تئوری بود. او مدعی بود که سازمانها با همه ظرفیت و توان خود کار نمی کنند. در عمق تفکر وبر مفهوم بروکراسی قرار داشت. یعنی شکل سازمانی مطلوبی که به طور منطقی طراحی گردد بسیار کارا باشد از اصول منطق و نظم پیروی کند و بر مبنای اختیار مشروع بنا نهاده  شده باشد.
به اعتقاد وبر مشروعیت قدرت و دیوانسالاری دو ضابطه اصلی است که برای شناخت نوع سلطه ضرورت دارد.
به نظر وی، بوروکراسی را به مفهوم سازمان بزرگی می‌داند که سلسله مراتب و قوانین و قواعد محصوصی دارد و در آن تقسیم کار صورت گرفته است. وبر به عنوان پیشگام طرح مباحث مربوط به بوروکراسی از سوی جامعه شناسان سازمان شناخته می‌شود. اگر بحث بروکراسی مطرح شد به این دلیل بود که استفاده بهینه از منابع تولید استفاده شود. به عبارت دیگر بوروکراسی باعث می‌شود به سازمان نظم داده شده و از هدر رفتن منابع تولید جلوگیری به عمل آید.
مشخصات بوروکراسی:
شش مشخصه سازمان‌های جدید و بوروکراسی که به نظر ماکس وبر، منطقی ترین فرم ساختارهای اداری هستند و برتری تکنیکی آن نسبت به سایر ساختارهای اداری مشهود است، عبارتند از:
1.   اصول ثابت و قلمرو قانونی که نظام بر اساس آنها در چارچوب قوانین و مقررات اداری شکل می‌یابد و در سه بخش قابل ملاحظه است: اول کارهای مشخصی که برای تحقق اهداف سازمان انجام می‌شود و به عنوان وظایف اداری بین افراد تقسیم شده است. دوم اعمال قدرت تابع سلسله مراتب و قوانینی است که توسط افراد مسئول اجرا می‌شود. سوم روش‌های لازم به کار گرفته می‌شود تا افراد دارای صلاحیت به کار گرفته شوند.
2.   اصول سلسله مراتب اداری و سطوح درجه بندی شده اعمال قدرت،به مفهوم یک سیستم منسجم فرماندهی است که سطوح پایین آن توسط سطوح بالا هدایت و رهبری می‌شوند.
3.      مدیریت اداری مدرن بر اساس مدارك نوشته شده ای قرار دارد که نسخه اصلی آن نگهداری می‌شود.
4.      یعنی تعدادی کارمندان اداری وجود دارند که کار آنها نوشتن مدارك است.
5.   مدیران ادارات بویژه مدیران تخصصی ادارات اعم از دولتی و خصوصی، در سازمان ‌های جدید به طور عمومی و تخصصی آموزش می‌بینند.
6.   گسترش ادارات، نیازهای اداری بدون توجه به محدودیت زمان اجباری کار و استفاده از تمام ظرفیت کاری  اداره را می‌طلبد.
7.   مدیریت اداره، قوانین عمومی را که کم و بیش پایدار و جامع هستندرعایت می‌کند و این مجموعه شامل  آموزش تکنیک هایی است که کارمندان باید آن را فراگیرند.
8.   در یک جمع بندی می‌توان گفت بوروکراسی از نطر وبر سازمانی است که به خاطر گسترش و تکامل آن باید سلسله مراتب و تقسیم کار در آن شکل درست خود را بیابد و مطابق با قوانین خاصی اداره شود.
9.   بر این اساس با تمامی مزایا و معایب بوروکراسی، بخش مهم و اساسی سازمان‌ها و موسسات امروز در تمامی کشورهای جهان و در بخش‌های مختلف اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و نظامی از نوع سازمان های بوروکراتیک با تغییرات اندك است.
وبر سه نوع مشروعیت برای اعمال اختیار تشخیص داده شده است که عبارتند از :قدرت کاریزماتیک
قدرت سنتی
قدرت قانونی
 
دیدگاه نئوکلاسیک )جنبش روابط انسانی (
تعریف سازمان از نظر نئوکلاسیک ها
سازمان عبارت است ازمجموعه گروه‌های انسانی که اهداف مشترکی دارند. برخلاف تعریف کلاسیک
هادراین تعریف سازمان رسمی وعوامل اقتصادی محورنیست بلکه مسائل انسانی به عنوان یکی ازارکان مهم
سازمانی توجه بیشتری مبذول گریده وآن راازدوبعدموردتوجه قرار داده اند:
-1 بعدفردی:نئوکلاسیک هاروی تفاوت‌های موجودبین افرادتاکید فراوان دارند و برخلاف کلاسیک ها فرد را به عنوان ابزاروماشین نمی نگرند.برای آنها مهم است که هرانسانی چه احساسی دارد؟چگونه فکرمی کند؟مبانی ارزشی واعتقادیش چیست؟جاذبه‌های شغلی ومحیط کارش کدام است؟آنهامعتقدندکه دنیای درونی روحی ورفتاری فردبه همان اندازه واقعیت خارجی درتعیین بهره وری مهم ومؤثراست.
-2 بعداجتماعی: نئوکلاسیک‌ها به جنبه‌های اجتماعی گروه‌های کارنیزتوجه خاصی مبذول داشتند.آنها معتقدبودندکه موقعیت اجتماعی انسان درمحیط کارش نقش مؤثری دربازدهی وی دارد و بر این اساس به شناسایی سازمانهای غیررسمی اذعان می‌نمایند.این تئوری درتدوین نظریه نوین سازمان و مدیریت سرعت زیادی بخشید.
مکتب نئوکلاسیک که به جنبش روابط انسانی موسوم است با مطالعات هاثورن توسط التون مایو آغاز شد.
بعد از این مطالعه که نقش نیروی انسانی در بهره وری سازمانی را آشکار کرد مطالعات گسترده دیگری آغاز شد که در نهایت شاخه رفتار سازمانی را تشکیل داد.
 
نظریه‌های لوین
نظریه میدانی شخصیت:
نظریه لوین u1583 درباره شخصیت در سه اصل کلی خلاصه می‌شود:
رفتار آدمی تابع چگونگی میدانی است که به هنگام وقوع آن رفتار وجود دارد. -
تجربه آدمی با کل وضعیتی که اجزایش با آن متفاوت هستند، آغاز می‌شود. -
می‌توان رفتار شخص خاصی را در وضعیت معین، به کمک مکان شناسی مورد بررسی قرار داد. -
نظریه پویایی گروهی:
یک گروه را می‌توان یک کل پویا شناخت. معنی این مفهوم این است که هر تغییری که در حالت هریک از
قسمت‌ها یا اجزای گروه ایجاد شود، حالت قسمت‌ها یا اجزای دیگر را تغییر می‌دهد.
فرایند تغییر:
لوین فرایند تغییر را شامل سه مرحله می‌داند:
ذوب کردن: این مرحله شامل تقلیل نیروهای حفظ رفتار موجود در سازمان است. -
 حرکت)تغییر(: این مرحله، رفتار سازمان، بخش یا فرد را به یک سطح جدید تغییر می‌دهد. -
 انجماد: این مرحله سازمان را در یک وضعیت جدید تعادل، تثبیت می‌کند. -
مطالعات هاثورن
مکتب نئوکلاسیک مدیریت که با نام جنبش روابط انسانی نیز موسوم است ریشه در مطالعات التون مایو در کارخانه وسترن الکترونیک شهر هاثورن دارد. نظریه روابط انسانی از جمله رهیافت‌های منابع انسانی به مدیریت است. در طول سالهای اواخر دهه 1921 تا آغاز دهه 1931 میلادی مجموعه مطالعاتی در کارخانه شرکت وسترن الکتریک در شهر هاثورن صورت پذیرفت، این بررسی‌ها که به مطالعات هاثورن مشهور شد، سرانجام به جنبش روابط انسانی در مدیریت منجر گردید.این تحقیقات تحت تاثیر عقاید و تجربیات علمی دانشمندی به نام التون مایو قرار داشت که با پیوستن به گروه در سال 1928 رهبری آن را نیز بر عهده گرفت.
این رویکرد کوشیده است تا چگونگی تعامل فرآیندهای روانشناسانه و اجتماعی افراد با شرایط کاری شان را )در راستای ارتقای عملکرد( درك نماید. رویکرد روابط انسانی، اولین رویکرد عمده ای است که بر روابط کاری غیررسمی و ارضای کارکنان متمرکز شد.
مطالعات هاثورن، آزمایشاتی است که از سال 1924 تا 1932 انجام شدند. در اولین مرحله از این آزمایشات )آزمایش روشنایی(، شرایط کاری مختلف، به ویژه روشنایی کارخانه، تغییر داده می‌شدند تا تاثیرات آنها بر بهره وری مشخص گردد. محققان به این نتیجه رسیدند که کارگران در برابر پژوهشگرانی که ناظر آنان بوده اند واکنش نشان داده و متفاوت عمل کرده اند. این واکنش به اثر هاثورن معروف شد .
مهمترین نتایج مطالعات هاثورن:
1 مقدار کاری که هر کارگر انجام می‌دهد با قدرت جسمی وی تعیین نمی شود، بلکه عامل تعیین کننده -
اجتماعی اوست. » ظرفیت «
2پاداش‌های غیراقتصادی در ایجاد انگیزش و خوشبختی کارگر نقش مهم بر عهده دارند.
3 سازماندهی براساس تخصص به هیچ وجه مؤثرترین شکل تقسیم کار نیست .
4 رهبری غیر رسمی و نقش آن در تعیین و تنفیذ هنجارهای گروهی از اهمیت خاص برخوردار است.
جایگاه مکتب روابط انسانی پیوستگی مفاهیم آن با مکاتب قبلی و بعدی و انشعاب‌های متعدد در این مکتب به اختلاف نظر هایی در دسته بندی‌های این مکتب انجامید . آنچه از این جدول بر می‌آ ید مکتب نئو کلاسیک از دهه 1921 آغاز شد و هنوز هم در قالب نظریه‌های ائتلافی مطرح است.
همگی مسیر پژوهشی زمینه‌های فکری خود » گیلبرگ و دنیسون « زمانی که گانت و پژوهشگران دیگری نظیر را می‌پیمودند و فقط به شناخت انگیزه‌ها و نیازهای محرك درونی انسان‌ها مشغول بودند، دانشمندان دیگری بر آن شدند تا یک دوره فشرده تحقیقی را در این باره شروع نمایند که اثرات آن در دانش روابط انسانی امروز باقی مانده است.
ماری « در میان صاحبنظرانی که نسبت به دیدگاه یک سونگر نظریه‌های کلاسیک واکنش نشان دادند شاید را بتوان مفسر دوره گذار از نظریه‌های کلاسیک به نظریه‌های رفتاری دانست. او معتقد بود که » پارکر فالت مسأله اصلی در هر کار جمعی یا سازمانی ایجاد و نگهداری روابط انسانی و در عین حال هماهنگ است .اساس اندیشه‌های فالت، فکر مشارکت در انجام کار و تأکید بر این عقیده است که در جامعه آزادمنش، وظیفه مدیریت فراهم ساختن موقعیتی است که در آن افراد داوطلبانه آماده همکاری شوند.
تئوری روابط انسانی ازتضادهایی که فلسفه تئوری کلاسیک باروح وروان انسان داشت، سرچشمه گرفته وبیشتربروجودانسان وشخصیت انسانی پایه گذاری شده است.همچنان که ازنام آن پیداست این تئوری برپایه تئوری کلاسیک بناشده است.به زبان ساده تراین نظریه همان نظریه کلاسیک اصلاح شده وتوسعه یافته است.
بررسی اصول ومفاهیم تئوری نئوکلاسیک بامطالعه فردشروع می‌شود. این مکتب رایک نفراسترالیایی به نام التون مایوپایه ریزی کرد که به عنوان پدر مکتب روابط انسانی شهرت یافت.
مایو وهمکارانش استدلال می‌کردندکه علاوه بریافتن بهترین روش‌های تکنولوژیکی برای بهبود بازده، توجه به امورانسانی برای مدیران مفید و سودمنداست. به ادعای آنان روابط بین افرادکه دردرون واحدکار به وجود می‌آیند، کانون‌های واقعی قدرت در سازمان را تشکیل می‌دهند. سازمان‌ها می‌بایستی برمحورکارکنان ایجاد شوند وگرایش‌ها واحساسات انسانی را موردتوجه قراردهند.ازاین دیدگاه تمرکزمدیریت برخلاف نظریه
مدیریت علمی،عمدتا برنیازهای فردی است نه نیازهای سازمان.
-رفتار سازمانی
مطالعات هاثورن محققان را به این باور رسانید که بهره وری بیش از آنکه متاثر از عوامل فیزیکی یا ملموس باشد متاثر از عوامل روانشناسانه و اجتماعی است. طرفداران نظریه روابط انسانی معتقدند مدیران باید بیش از گذشته به رفاه، انگیزش و ارتباطات کارکنان بپردازند. این رویکرد بر مطالعه و تعیین فعالیت‌های مدیریتی که باعث ارتقای اثربخشی کارکنان، از طریق درك طبیعت پیچیده فرآیندهای فردی، گروهی و سازمانی می‌شوند، متمرکز است. رفتار سازمانی به کمک رشته‌های مختلف )همچون روانشناسی و جامعه شناسی( به توضیح رفتار افراد در شغل خود می‌پردازد . نظریه X و Y داگلاس مک گریگور بیانگر گذار به سمت روابط انسانی است. بر طبق ایده مک گریگور، مدیران نظریه X فرض می‌کنند کارکنان افرادی تنبل و غیرمسؤول هستند که نیازمند نظارت دائمی و انگیزش بیرونی )در جهت حصول اهداف سازمانی( هستند. در مقابل مدیران نظریه Y معتقدند کارکنان )ذاتاَ( قصد کارکردن دارند و خودشان قادر به هدایت و کنترل خویش هستند. از جمله دیگر صاحبنظران در زمینه رفتار سازمانی می‌توان به آرجریس )که استقلال عمل و مشاغل بهتر برای کارکنان را پیشنهاد می‌دهد( و لیکرت )که بر ارزش مدیریت مشارکتی تاکید داشت( اشاره کرد . پژوهشگر دیگر حوزه روابط انسانی آبراهام مازلو است. مازلو در سال 1943 مدعی شد که انسان‌ها دارای 5سطح از نیاز هستند. پایه‌ای ترین نیازها، نیازهای فیزیکی افراد همچون غذا، آب و سرپناه است و بالاترین سطح نیازهای او، خودیابی یا ارضای شخصی است. مازلو بیان داشت که مردم از ارضای نیازهای سطح پایین خود شروع کرده و به مرور به سطوح نیاز بالاتر دست می‌یابند.
 
نظریه سیستم ها
واژه سیستم در لغت به معنای دستگاه، سیستم، نظام، قاعده، دستگاه حکومت و ... می‌باشد. سیستم مجموعه ای از اجزا و روابط میان آن هاست که توسط ویژگی‌های معین، به هم وابسته یا مرتبط می‌شوند و این اجزا با محیط شان یک کل را تشکیل می‌دهند. مانند یک کارخانه یا بدن انسان. این اجزاء در راه تحقق یک هدف حرکت می‌کنند و یکدیگر را در جهت تحقق این هدف کامل می‌نمایند. البته در فارسی معمولا از واژه نظام به عنوان معادل سیستم استفاده می‌شود.
نظریه سیستم‌ها به عنوان نوعی روش شناسی علمی و نگرش به جهان می‌باشد که بر پایه به کارگیری رویکرد سیستمی انجام می‌گیرد. این نظریه به ما می‌گوید که فعالیت هر جزء از سازمان بر فعالیت سایر اجزاء آن اثر میگذارد . بنابراین،   نگرش سیستمی موجب می‌شود که مدیران به سازمان به صورت کل و بخشی از یک سیستم بزرگتر و متاثر از محیط توجه کنند این نظریه از آنجا که بر نظریات مدیریت سازمانی و انسانی مبتنی است از نوع نظریات ادغامی می‌باشد .
سیستم و تفكر سیستمی
درباره سیستم تعاریف گوناگونی وجود دارد از نظر برتالانفی سیستم عبارتند از تعدادی عناصر که با یکدیگر ارتباط دارند. برخی سیستم را مجموعه ای از اجزاء به هم پیوسته می‌دانند که بین آنها ارتباطی منظم وجود دارد، از یکدیگر تاثیر می‌پذیرند، برهم اثر می‌گذارند، به صورت کل عمل می‌کنند و هدف دار هستند .
کلیت که از ویژگی‌های هر سیستم است از سلسله مراتب تبعیت می‌کند، به طوری که هر سیستم در درون سیستم دیگر عمل می‌کند و به یکدیگر بستگی دارند .در واقع سیستم در سیستم کار می‌کند و تمام سیستم ها در درون یکدیگر و به صورت کل وجود دارند و سیستم نسبت به مرتبه پایین تر از خود عمل می‌کند.
نگرش سیستمی دیدگاهی است که به ما اجازه می‌دهد تا نیروها و متغیرهایی که در محیط خارج و داخل سازمان تاثیر اساسی دارند بشناسیم و به عملکرد و جایگاه آنها در سازمان پی ببریم . نگرش سیستمی در اداره سازمان‌ها موجب آسان نمودن و یکپارچگی در ایجاد یک چارچوب کلی می‌شود و جنبه‌های گوناگون شناخت سازمان‌ها را عملی می‌سازد . این شیوه نگرش به سازمان به عنوان مجموعه یا سیستم واحد هدفمندی می نگرد که از اجزا مرتبط به یکدیگر تشکیل شده است . از نظر مدیریتی، نگرش سیستمی موجب می‌شود تا مدیران به سازمان به صورت یک کل و بخشی از یک محیط بزرگ تر توجه کنند.
ویژگیهای سیستم
·حداقل از دو جزءتشکیل شده است.
·اجزاء با یکدیگر در ارتباطند.
·این اجزاء روی سیستم اثر می‌گذارند.
· همیشه خصوصیت سیستم متفاوت از اجزاء آن است.
سیستم‌های باز و بسته
سیستم بسته سیستمی است که با محیط خود به تعادل ثابت رسیده باشد.این سیستم که با استفاده از فیزیک کلاسیک طرح شده است،به صورت تئوریک و در حالت مطلق خود منحصر به دنیای بسته هسته اتم هاست که با محیط خارج خود رابطه ای ندارند و در صورت ارتباط متلاشی و منفجر می‌گردند.در مدیریت سیستم بسته شامل مکتب کلاسیک می‌شود واز آنجا که سازمان‌های مبتنی بر اصول )مدیریت علمی(بیش از آنکه در ارتباط با محیط خود و عوامل انسانی باشند، به عوامل فیزیکی و آنهم عوامل فیزیکی داخل سازمان توجه دارند و نیز از آنجایی که شروع و خاتمه فعالیت‌های افراد، نوع، تعداد و ساعات کار آنها در شرح وظائف به صورت خشک u1608 و انعطاف ناپذیر طبقه بندی و تنظیم شده است،واژه سیستم‌های بسته در مورد آنها به کار می رود.هرچند این واژه به صورت نسبی در این سازمان‌ها مفهوم پیدا می‌کند و مفهوم مطلق آن در مدیریت و به طور کلی در علوم انسانی مصداق ندارد.سیستم باز سیستمی است که با محیط خود به یک تعادل پویا )دینامیک( رسیده باشد. بدین ترتیب که از تغیییرات محیط متاثر شده و خود نیز روی محیط اثر می‌گذارد و تعادل آن پیوسته در حال تغییر است و از یک تعادل به تعادل جدیدی می‌رسد.در سیستم‌های باز به دلیل
ارتباط دائم با محیط خود تمایل به نظم وجود دارد و سیستم در حال رشد است که علت آن جذب انتروپی منفی از محیط از طریق تبادل ماده،انرژی،و اطلاعات می‌باشد.
سیستم‌های بسته یا مکانیکی :یک سیستم مکانیکی براساس قانونمندی تحمیل شده توسط ساختار درونی و قوانین علّی ذاتی اش عمل می
کند، مثل یک ساعت یا یک اتومبیل. از آنجایی که در سیستم‌های مکانیکی انتخابی وجود ندارد، خود یا اجزایشان نمی توانند مقاصدی مختص به خود داشته باشند. اما یک سیستم مکانیکی می‌تواند وظیفه ای داشته باشد که مقاصد موجودی، خارج از آن را برآورده می‌کند و به همین ترتیب اجزای سیستم نیز وظایف فرعی مخصوصی به خود دارند.سیستم‌های مکانیکی می‌توانند باز باشند و یا بسته. اگر رفتارشان به وسیله هیچ رویداد یا شرایط بیرونی متاثر نشود بسته هستند و درغیر این صورت باز خواهندبود. جهان از دیدگاه نیوتن به منزله یک سیستم مکانیکی بسته بدون هیچگونه محیطی، دیده می‌شد. در مقابل، سیاره زمین به منزله سیستمی که حرکتش به وسیله سایر سیاره ها، ستاره‌ها و نیروهای دیگر متاثر می‌شود انگاشته می‌شد، از این رو یک سیستم باز فرض می‌شد. آن اجزایی که بدون آنها یک سیستم توانایی اجرای وظایفش را ندارد، اجزای ضروری و باقی اجزا غیرضروری به حساب می‌آیند. به عنوان مثال، موتور اتومبیل یک جزء ضروری است درحالی که فندك آن این چنین نیست.
ویژگی‌های سیستم‌های مکانیکی:
یک سیستم مدیریت مکانیکی، مناسب شرایطی است که باثبات و پایدار باشد. ساختارهای مکانیکی با ویژگی هایی نظیر پیچیدگی و رسمیت زیاد و تمرکز گرایی شناخته می‌شوند، چنین ساختارهایی با وظایف یکنواخت مناسبت داشته و بر رفتارهای برنامه ریزی شده متکی بوده و در واکنش به رویدادهای پیش بینی نشده نسبتا کند عمل می‌کنند.
سیستم‌های ارگانیکی :سیستم‌های ارگانیکی، سیستم هایی هستند که حداقل یک هدف یا مقصود از خودشان دارند. مثل حفظ بقا، که رشد برای آن اغلب عاملی ضروری تلقی می‌شود. درحالی که اجزایشان هیچ هدف و مقصودی را پی نمیگیرند اما وظایفی درخدمت هدف و مقصود سیستم کلی دارند. سیستم‌های ارگانیکی ضرورتاً باز هستند، یعنی تحت تاثیر عوامل بیرونی قرار می‌گیرند. بنابراین، تنها زمانی قابل فهم هستندکه در پیوند با محیطشان بررسی گردند. محیط هر سیستم شامل مجموعه ای از متغیرهاست که می‌توانند رفتار سیستم را متاثر کنند.
اجزای یک سیستم ارگانیکی، هم می‌تواند ضروری باشد و هم نباشد. به عنوان مثال قلب یک جزء ضروری برای سیستم انسان است درحالی که ناخن چنین نیست.
ویژگی‌های سیستم‌های ارگانیکی:
اگر شرایط در حال تغییر باشد و پیوسته مسئله‌های تازه ای به وجود آید و نیز شرایط یا موقعیت‌های آینده را نتوان پیش بینی کرد، سیستم مدیریت ارگانیک مناسب خواهد بود. ساختارهای ارگانیکی نسبتاً منعطف و انطباق پذیر بوده، داشتن تعهد به سازمان، بدون توجه به میزان تخصص. تأکید بر ارتباطات موازی به جای عمودی دارند، ارتباطات بین مقام‌های مختلف بیشتر جنبه مشاوره دارد نه فرماندهی، نفوذ در آنها به جای اینکه بر مبنای اختیارات ناشی از پست سازمانی باشد براساس مهارت و دانش صورت می‌گیرد. مسوولیت‌ها به جای اینکه صرفاً براساس شرح شغل باشد، به صورت انعطاف پذیر، تعریف شده و تأکید به جای اینکه بر صدور دستورات باشد برروی مبادله اطلاعات است.
ویژگی‌های اساسی ساختار ارگانیک عبارتند از:
اختیارات غیرمتمرکز، قوانین و مقررات کمتر، غیررسمی بودن تعاریف مشاغل، تطبیق با محیط، شبکه ارتباطات شخصی و غیررسمی و همچنین توجه بیشتر به خود کنترلی بجای اعمال کنترل از طریق سلسله مراتب معرفی می کند.
- اگرچه سیستم‌های ارگانیک، همانند سیستم‌های مکانیکی، دارای سلسله مراتب اختیارات سازمانی نیستند،
ولی در آنها نوعی طبقه بندی قابل مشاهده است. پست‌های سازمانی را بر اساس ارشدیت ) یعنی تخصص بالاتر ( تفکیک می‌نمایند. در تصمیم گیری‌های گروهی، اغلب، مقامات ارشد و باسابقه حرف آخر را می زنند، در سیستم ارگانیک، کسی صاحب قدرت و اختیار می‌گردد که نسبت به بقیه، از توانایی و آگاهی های است » اختیارات در دست بهترین‌ها « بیشتری برخوردار باشد، یعنی . میزان اختیارات نیز از طریق اجماع ) توافق نظر ( تعیین می‌گردد.
- در سیستم‌های ارگانیک نسبت به سیستم‌های مکانیکی، میزان تعهد به سازمان، بسیار گسترده تر است و فرد متخصص نسبت به کار تخصصی خود تعهد دارد. در سیستم‌های ارگانیک به ندرت می‌توان بین سازمان فرق قائل شد. » غیررسمی « و » رسمی «
- اعضای سازمان درباره ارزش‌ها و هدف‌های سازمان باورهای مشترکی دارند و این پدیده می‌تواند جای خالی سیستم فرماندهی مبتنی بر سلسله مراتب اختیارات سازمانی را ) که در سیستم مکانیکی دیده می‌شود ( پرنماید.
طراحی مشاغل
* طراحی شغل : تعیین مسئولیت‌های وابسته به کار هر فرد . *تخصیص شغل : درجه ای که طبق آن کلیه وظایف سازمان شکسته و به اجزای کوچک تر تقسیم می‌شود.
*پنج جایگزین برای تخصیص شغل:
گردش شغل - :شامل گردش منظم کارمندان از یک شغل به شغل دیگر است . - افزایش حیطه شغل :شامل افزایش تعداد وظایفی که کارمند به عهده دارد . - تقویت شغل :شامل افزایش، هم در تعداد وظایفی که کارمند انجام می‌دهد و هم در کنترل و دقتی که روی شغلش انجام میدهد .
سمت دهی مشخصات شغلی - :پیشنهاد می‌کند که مشاغل حول یک محور پنج بعدی تشخیص و تقویت شوند و هم سیستم کاری و هم سلائق کارمندان در نظر گرفته شود.
این یک جایگزین تخصیص شغل است. این سمت دهی پیشنهاد می‌کند که مشاغل حول یک محور پنج بعدی تشخیص و تقویت شوند:
ü     تنوع مهارت ها
ü     هویت کار
ü     اهمیت کار
ü     خودکاری
ü     بازخورد
کار گروهی - :به یک گروه کامل اجازه می‌دهد که یک سیستم کاری را به منظور انجام یک سری کارهای مرتبط طراحی
کند .
ارتباطات شغلی و سطوح گزارش دهی
* سلسله مراتب :سطوح دقیق و روشن اختیار در تمام قسمت‌های سازمان.
* محدوده مدیریت :تعداد کسانی که به هر مدیر گزارش می‌دهند . عوامل موثر در محدوده مدیریت
- صلاحیت ناظر و واحدهای تابعه .
پراکندگی واحدهای تابعه و زیردستان - .وسعت محدوده کار بدون نظارت -
- درجه نظارت لازم .- وسعت محدوده اقدامات استاندارد .شباهت وظایف - .تکرر ایجاد مسایل و مشکلات جدید - . تقسیم وظایف : تقسیم مجموعه کارها و فعالیت‌های سازمان در قالب وظایف جداگانه و تعریف شده را تقسیم وظایف می نامند. برای مثال یک سازمان تولیدی با وظایفی نظیر تولید، فروش و بازاریابی و تأمین منابع مالی سروکار دارد
که توسط نیروهای شاغل در آن انجام می‌شوند. بدین ترتیب نوعی تقسیم کار در آن صورت می‌پذیرد در واقع مجموعه وظایف هر سازمان برمبنای اهداف آن شکل می‌گیرد و این مجموعه وظایف از مهمترین عواملی است که هنگام طراحی ساختار جدید مدنظر طراحان قرار می‌گیرد تجدید ساختار معمولا در اثر تغییر در فناوری، اهداف و نوع محصولات و خدمات سازمان مطرح می‌شود .
در حالی که اکثر قریب به اتفاق دانشمند ان علوم اداری ، اصول   تقسیم کار و طبقه بندی وظایف را قبول کرده
اند ولی در نحوه اجرای آن اختلاف عقیده وجود دارد . بدین معنی که چگونه کارها را تقسیم و وظایف را طبقه بندی کنیم تا حداکثر بهره را با صرف حداقل نیرو به دست آوریم و ضمناً اجرای وظایف به نحوه ساده تر انجام می‌گیرد . اکثر پیروان مکتب کلاسیک معتقدند که تقسیم کار و طبقه بندی وظایف باید متکی به یکی از چهار اصل زیر یا ترکیبی از آنها باشد .
الف ( تقسیم کار بر مبنای هدف فعالیت
کلیه اشخاصی که برای یک فعالیت انجام وظیفه می‌کنند ، باید در یک رده یا یک قسمت سازمان متمرکز شوند . برای مثال دفاع از کشور بر حسب هدف به سه قسمت اصلی واگذار گردیده است . دفاع از زمین بر عهده نیروی زمینی ، دفاع از هوا به عهده نیروی هوایی و دفاع از دریا بر عهده نیروی دریایی است .
ب ( تقسیم کار بر مبنای نوع فعالیت یا نوع عملیات
این اصل پیشنهاد می‌نماید که کلیه فعالیت هایی که به یک نوع تخصص و اطلاعات احتیاج دارد در یک گروه متمرکز شود . مثلاً هر سه نیروی دفاعی در کشور ، به جمع آوری اطلاعات احتیاج دارد بنابراین بایستی یک مرکز اطلاعاتی برای هر سه نیرو وجود داشته باشد تا این که اطلاعات مورد لزوم هر سه نیرو را تهیه و در اختیار آنها بگذارد .
ج ( تقسیم کار بر مبنای مشتری یا ارباب رجوع بدین معنی که کلیه فعالیت هایی که به یک طبقه به خصوص از مردم یا مشتری مربوط می‌گردد ، باید در یک دسته قرار بگیرند . مثلاً کلیه معلمانی که کودکان را آموزش می‌دهند از آموزگارانی که برای جوانان تدریس می کنند جدا شوند .
د ( تقسیم کار بر مبنای منطقه جغرافیایی
کلیه فعالیت هایی که در یک منطقه وجود دارد باید تحت نظارت یک رهبر و یا مدیر انجام شود . به موجب این اصل کلیه فعالیت‌های دفاعی کشور مثلاً در منطقه جنوب ایران )زمینی ، دریایی ، هوایی ( تحت نظر فرمانده قرار گیرد.
اصول اساسی تقسیم کار طبقه بندی وظایف ، لازمه مدیریت و تشکیل سازمان است که در موسسات مختلف بر حسب شرایط خاص آنها فرق می‌کند . بدین لحاظ مدیر باید عوامل مهم را که در کارآیی سازمان خویش موثر است تشخیص دهد و اهمیت نسبی هر یک از عوامل مذکور را تعیین کند و با ترکیب و تلفیق این عوامل در طبقه بندی وظایف و تشکیل سازمان به نحوی که جوابگوی نیازمندی‌های متعدد آنها باشد اقدام نماید . با ذکر این مقدمه رعایت اصول زیر در تقسیم کار تشکیل سازمان مهم است منتهی مدیر باید در به کار بردن اصول سازمانی زیر تعادل مناسب را حفظ کند .
1 ( تخصص : تقسیم کار باید به نحوی صورت گیرد که استفاده u1575 از خدمات اهل فن و استعداد تخصصی افراد
را میسر سازد .
2 ( صرفه جویی : چنانچه تعداد طبقات واحدهای سازمان زیاد باشد ، در این صورت علاوه بر اشکالی که این
موضوع ، ممکن است در سرعت ارتباطات به وجود آورد ، هزینه دستگاه را نیز افزایش می‌دهد .
3 ( کنترل : طریقه تقسیم کار تاثیر قابل توجهی در کنترل عملیات سازمانی دارد . بدیهی است چنانچه بخواهیم
نتایج فعالیت‌های مختلف سازمان را ارزیابی نمائیم ، در این صورت باید برای فعالیت‌های مختلف سازمان ،
واحدهای متعدد ایجاد نماییم و حتی الامکان تقسیم فعالیت‌های مختلف بین واحدهای سازمان به نحوی باشد ،
که نتایج فعالیت‌های یک واحد ، وقوع انحراف در یک یا چند واحد دیگر سازمان را ظاهر سازد .
4 ( هماهنگی عملیات : نظر به اهمیت هماهنگی ، گاهی ضرورت ایجاب می‌کند که حتی وظایف غیرمشابه
تحت سرپرستی مدیر واحدی قرار گیرد .
5 ( اهمیت نسبی وظایف : در تقسیم کار و تشکیل سازمان اهمیت نسبی وظایف باید مورد توجه قرار گیرد .
روسای واحدهای مختلف مایل هستند که حتی المقدور زیر نظر مقامات عالی تر سازمان قرار گیرند تا توجه بیشتری به عملیات آنها معطوف گردد . منتهی انجام این عمل مقدور نیست . بدین جهت لازم است تقسیم کار بین واحدهای اصلی سازمان حتی المقدور با توجه به نسبی وظایف صورت گیرد .
اختیار :
*تعریف اختیار
-- قدرتی که به طور قانونی توسط سازمان داده می‌شود . *تفویض اختیار
فرایندی که توسط آن مدیران قسمتی از بار وظایف خود را به دیگران واگذار می‌کنند.
متمرکزسازی و تمرکززدایی
-- تمرکززدایی :مراحل مشخص تفویض اختیار و قدرت به مدیران سطوح میانی و پایینی در سراسر سازمان.
-- متمرکزسازی :. مراحل مشخص نگهداری اختیار و قدرت در سطوح بالای مدیریت.
هماهنگ سازی
مراحل پیوند فعالیت‌های بخش‌های مختلف سازمان. سیستم‌ها باید به سمت فعالیت هایی در هر بخش تمرکز یابند که در جهت دستیابی به اهداف سازمان باشند.
روش‌های ساختاری هماهنگ سازی
- سلسله مراتب مدیریتی . - قوانین و روش‌ها . - نقش‌های رابط . - نیروی کار .
رده شغلی و موقعیت شغلی
رده شغلی :موقعیت مستقیمی در سلسله مراتب که مسئول انجام اهداف سازمانی است .
موقعیت شغلی:
موقعیتی که مسئول ایجاد و فراهم کردن تجربه و اگاهی و حمایت برای رده شغلی است .
برای مطالعه بیشتر به منابع زیر مراجعه کنید:
دفت،ریچارد ال. مبانی تئوری و طراحی سازمان.ترجمه علی رضاییان و سیدمحمد اعرابی. تهران: دفتر پژوهش
های فرهنگی
هلر، رابرت. مدیریت تغییر.   ترجمه خدایار ابیلی و سعید علی میرزایی. تهران: انتشارات سارگل
هلر،رابرت. ارتباط مؤثر. ترجمه سعید علی میرزایی. تهران: انتشارات سارگل
دنیس تی جف. مدیریت تغییر سازمانی. ترجمه بهزاد رمضانی. تهران: نشر دایره
شاین،ادگار. فرهنگ سازمانی. ترجمه محمد ابراهیم محجوب. تهران: نشر فرا

دانلود متن جزوه درس مدیریت فعالیت های فرهنگی در روابط عمومی

دانلود متن جزوه درس مدیریت فعالیت های فرهنگی در روابط عمومی

https://www.dropbox.com/s/b3m9jvw6rh9bi5a/Tavakkoli.pdf

دانلود متن کامل جزوه درس اصول برنامه ریزی و بودجه بندی

دانلود متن کامل جزوه درس اصول برنامه ریزی و بودجه بندی

https://www.dropbox.com/s/r2v2kd8w71ypqv9/Boudjeh.pdf

بخش های مهم درس مدیریت روابط عمومی

فرهنگ وبستر روابط عمومي را به سه معني زير تعريف مي كند:
1)   هنری است برای پذیرش  عملکرد صحیح سازمان  توسط مخاطبان و ترويج حسن رابطه
2)   هنر ایجاد حسن نیت متقابل
3)    ارتباطی دو جانبه بین افکار عمومی
 
تاریخچه روابط عمومی در جهان:
برای نخستین بار در سال 1906 میلادی  « لی»  که خبر نگار روزنامه بود اولین دفتر روابط عمومی را در نیویورک آمریکا تأسیس کرد.  او را بعنوان پدر روابط عمومی آمریکا می شناسند.
« لي» در آغاز فعالیت روابط عمومی خود, اقدام  به انتشار اعلاميه‌اي به نام «اعلاميه اصول» كرد با این مضمون که: این یک دفتر مطبوعاتی  سری و مخفی نیست. همه کارها بصورت آشکار انجام می شود و هدف از روابط عمومی را اطلاع رسانی به مردم معرفی نمود نه تبلیغات بازرگانی و سیاسی.
در دهه 70 ميلادي انجمن جهاني روابط عمومي تشكيل شد.
تعریف انجمن جهانی روابط عمومی : « روابط عمومی، بخشی از وظایف مدیریت سازمان و عملی ممتد، مدام و طرح ریزی شده است که از طریق آن، افراد و سازمان ها می کوشند تا تفاهم و پشتیبانی کسانی  را که با آنان سرو کار دارند، به دست آوردند.» ( مهم)
تعریف دکتر رکس هارلو از روابط عمومی : « روابط عمومی ، وظیفه ای مدیریتی و روشن است که برای ایجاد و نگهداری راه ها و خطوط متقابل درک، پذیرش و همکاری بین یک سازمان  و مردمی که با آن سرو کار دارند، کمک می کند.»
 
تاریخچه روابط عمومی در ایران :
نخستین واحد روابط عمومی در ایران در سال 1330 توسط مرحوم دکتر حمید نطقی پدر روابط عمومی در شرکت نفت ایران و انگلیس راه اندازی شد .

 
مفاهیم نزدیک به روابط عمومی عبارتند از:
ü     آگهی تجاری
ü     آوازه گری
ü     پروپاگاندا
وظایف روابط عمومی را نام ببرید:
بطور کلی وظایف روابط عمومی  به دو دسته  تقسیم  می شوند :
الف : وظایف درون سازمانی
ب: وظایف برون سازمانی
 
وظایف درون سازمانی عبارتند از:
ü     انتشار  نشریه داخلی به صورت های زیر:
  الف) خبر:  گزارش عيني از يك رويداد كه تحت تأثير عوامل برون و درون سازماني قرار ميگيرد. طولاني نيستند غالبا اخبار كوتاه ارائه مي‌دهند.
ب‌)  مقاله:  نگارش تخصصي نسبت به مسائلي از سازمان كه دست به گريبانش است. هر مقاله داراي سه بخش مقدمه، بدنه و نتيجه است مقدمه آشنايي ذهن مخاطب با روند انجام كار بدنه استدلال‌هايي كه كارشناس براي تاييديه صحبت خود مي‌آورند. نتيجه ماحصل توجيه و بررسي.
ج‌)  مصاحبه:   ديدگاه بين دو فرد،  گفتگو. غالبا در نشريه‌هاي روابط عمومي بين خبرنگار و بالاترين مسئول ارشد سازمان انجام مي‌شود.
د‌)    گزارش:  مجموعه ديدگاهي از كاركنان، كارمندان، مديريت مياني و يا پايين دستان سازماني استخراج مي‌شود بدون اينكه نتيجه اي براي ديگران داشته باشد.آخرين دستاورد نشريه كه غالبا مسائل سازمان را با توجه به رويكردهاي موجود در درون و بيرون سازمان مورد بررسي قرار مي دهد.
ü     پرکردن اوقات فراغت
ü  سنجش افکار عمومی و تصمیم گیری درون سازمانی بر اساس نتایج افکار سنجی  ( به صورت رو در رو یا تنظیم پرسشنامه)
ü     برگزاری مراسم و کنفرانس ها
ü     اطلاع رسانی به مدیران و مسئولان از طریق  بریده جراید
ü     بازدید از طرح های علمی و تحقیقاتی
ü     راهنمایی ارباب رجوع با ایجاد دسترسی آسان و سریع به اطلاعات و افراد
ü     مشارکت در غم و شادی کارکنان
ü     سازمان‌دهی  و دریافت پیشنهادها
 
 
 
وظایف برون سازمانی روابط عمومی عبارتند از:
الف) سنجش افكار: كارشناس روابط عمومي ديدگاه‌هاي مختلف بيرون سازماني را در يك بررسي و سنجش از طريق انجام مصاحبه انجام مي‌دهد.
ب) ارتباط با رسانه: يكي از مهمترين وظايفي است كه هر كارشناس و مدير بايد سياستگذاري‌هايي كه در جامعه براي شكل دادن به افكار عمومي هست بشناسد. نحوه انعكاس اخبار و غالبا گرايش‌هاي مختلفي از مثبت و منفي و يا سياه و سفيد.
ج‌)     سخنوري سازمان: ‌وانند بعنوان بلندگو در خود سازمان اهداف راهبردهاي سياست‌ها و غيره را كه سازمان  نفع مي‌كند را به ديگران برساند.
 
مهمترین ابزارهای افکارسنجی و شناخت عمومی توسط روابط عمومی عبارتند از:
1-     اجرای طرح های افکار سنجی با استفاده از  شیوه های  تحقیق در علوم اجتماعی
2-     انجام پرسش‌های تلفنی و حضوری( شفاهی)
3-     تهیه بریده جراید و مطبوعات و بررسی نظرات منعکس شده در مطبوعات
4-     جمع‌آوری و بررسی شکایات‌، گزارش‌ها، نامه‌ها، تلفن ها و ...
5-     شرکت در جلسات ، سمینارها و نشست‌ها
6-      شرکت در جلسات مسئولان سازمان
7-     تماس با دوستان، کارمندان و مراجعه کنندگان  از موسسه و مصرف کنندگان کالا و خدمات
 
ویژگی های روابط عمومی
1-     روابط عمومی علم و دانش است.
2-     کوشش آگاهانه، برنامه ریزی شده است.
3-     وسیله جلب نظر ، تفاهم و پشتیبانی مخاطبان و حفظ و نگهداری آن  با استفاده از وسایل  مختلف  نظیر رسانه ها.
4-     بخشی از وظایف مدیریت سازمان
5-     فعالیتی مبتنی بر تحقیق
6-      روابط عمومی هنر است
7-     توجه به تجزیه و تحلیل گرایش ها
8-     وسیله مشاوره مدیران
9-     وسیله تغییر در افکار عمومی
10-     وسیله اطلاع رسانی به مردم
11-     وسیله ارتباط دو سویه بین سازمان با مخاطب و بالعکس
12-     وسیله ایجاد ارتباط اقناعی
 
ارکان روابط عمومی چیست؟
منظور از ارکان روابط عمومی ، فعالیت هایی هستند که بدون توجه به آنها ،  روابط عمومی فاقد جوهره اصلی خود بوده ، و اساس آن متزلزل خواهد بود.
ارکارن روابط عمومی را می‌توان به شرح زیر مشخص کرد:
1-    برنامه‌ریزی
2-    تحقیق
3-    برقرار ارتباط دو سویه بین مخاطبان و سازمان
4-    گفتگو با مخاطب برای رسیدن به هم فهمی
 
عناصر روابط عمومی کدامند؟
1-    هنر
2-    فن
3-    فلسفه مدیریت و توانایی مدیریت شرایط نا همگون
 
چهار الگوی ارتباطی در روابط عمومی :
1.تبلیغ :
در اینجا ارتباط یک سویه است، از فرستنده به گیرنده ، در قرن 19 در اروپا رواج داشت .
2.اطلاع عمومی :
در اینجا نیز ارتباط یک سویه است، از فرستنده به گیرنده، تحقیق در اینجا کم اهمیت است .
3.دو سویه ناهمسنگ :
در اینجا به دنبا اقناع است، از تحقیق برای ارزیابی نگرش‌ها استفاده می‌شود. از سال 1920 در اروپا و آمریکا رواج یافت.
4.دو سویه همسنگ :
در اینجا ارتباط به دنبال تفاهم است، ارتباط از فرستنده به گیرنده و از گیرنده به فرستنده در جریان است. تحقیق برای ارزیابی درک و فهم به کار می‌رود و در حال حاضر در اتحادیه اروپا ، آمریکا ، کانادا ، ژاپن و استرالیا به کار برده می‌شود . 
انواع روابط عمومی کدامند : 
الف) روابط عمومی سنتی
ب) روابط عمومی آرمانی
تفاوت روابط عمومی سنتی و آرمانی :
ویژگیهای روابط عمومی سنتی :
 1. بدنبال اطلاع رسانی است .  
 2. مدیریت مدار است ، منافع سازمان را بر منافع مخاطب ترجیح می دهد . 
 3. فاقد اصول اخلاقی است .                          
 4. ارتباط یک طرفه است .    
 5. بدنبال تاثیر گذاری بر افکار عمومی است .
 6. بدنبال اقناع از طریق نفوذ است .
 7. موازنه قدرت میان مخاطب و سازمان وجود ندارد . 
 8. سلطه گرا است .
ویژگیهای روابط عمومی آرمانی :
1. به طور همزمان اطلاع یابی و اطلاع رسانی می کند .
2. منافع مخاطب را بر منافع سازمان ترجیح می دهد .
3. ارتباط آن دو سویه است .             
4. دارای اصول اخلاقی است .
5. به دنبال تاثیر گذاری و تاثیر پذیری بر مردم به وسیله مردم است .
6. به دنبال تفاهم از طریق گفتگو است .
۷. موازنه قدرت میان منبع و مخاطب وجود دارد .    
8. مشارکت گرا است .
جدول  ویژگی‌های روابط عمومی سنتی و آرمانی ( شباهت‌ها و تفاوت‌ها )
روابط عمومی سنتی
روابط عمومی آرمانی
الگو
الگو
اطلاع رسانی
اطلاع یابی و اطلاع رسانی
مدیریت مداری ( ارجحیت منافع سازمان)
مخاطب گرایی ( ارجحیت منابع مخاطب)
فاقد اصول اخلاقی
دارای اصول اخلاقی
ارتباط  یک سویه
ارتباط دوسویه
تأثیرگذاری بر افکار عمومی
تأثیر پذیری و تأثیرگذاری بر افکار عمومی
اقناع از طریق نفوذ
تفاهم از طریق گفتگو
عدم موازنه قدرت بین مخاطب و منبع
وجود موازنه قدرت بین منبع و مخاطب
سلطه گرایانه
مشارکت جویانه
 
تفاوت های روابط عمومی و تبلیغات :
هدف در روابط عمومی ، تعامل با مخاطب و گفتگو با او و جلب وفاداری مخاطب است  .
هدف تبلیغات ، تسلط بر مخاطب ، تامین منافع منبع پیام و در نهایت اقناع مخاطب است .
ماهیت روابط عمومی مشارکت است .
ماهیت تبلیغات سلطه است .
روابط عمومی مبتنی بر اخلاق حرفه ای است .
 ولی تبلیغات این طور نیست .
در روابط عمومی مخاطب فعال و هوشمند است .
 ولی در تبلیغات منفعل و بی نقش .
الگوی روابط عمومی دو سویه است .
 ولی الگوی ارتباطی تبلیغات یک سویه است .
نیت روابط عمومی روشن است .
 ولی نیت تبلیغات روشن نیست .
روابط عمومی صرفاً به دنبال اطلاع رسانی نیست بلکه مکمل این فرآیند را اطلاع‌یابی می دانند .
 
الگوی انفکاک روابط عمومی و تبلیغات
معیار تفکیک
روابط عمومی
تبلیغات
هدف
تعامل با مخاطب وگفتگو با او و جلب وفاداری مخاطب مشارکت آمیز
تسلط بر مخاطب
ماهیت
مشارکت آمیز
سلطه آموز
ضوابط مدون اخلاقی حرفه‌ای
دارد
ندارد
نقش مخاطب
فعا ل و هوشمند
بی نقش و منفعل
الگوی ارتباطی
مخاطب دو سویه
یک سویه
وضوح نیت
منبع روشن است
منبع روشن نیست
 
تبلیغات :
تونیس ، تبلیغات را تلاش برای اشاعه افکار فاقد حقیقت می داند بعضی‌ها منظور از تبلیغ یا پروپاگاندا را که خود از نام مجمع تبیلغ و ترویج ایمان مشتق شده است و به معنی پخش یا تحریک و یا به حرکت وا داشتن اندیشه‌های ویژه می‌دانند آنان بر این باورند که پروپاگاندا به معنی دروغ ، تحریف ، فریب ، جنگ روانی و شستشویی مغزی است .
 
مخاطب پژوهی ( پژوهش در خصوص مخاطب ) :
برای آغاز کار ( مخاطب پژوهی ) ابتدا باید تعریفی روشن از مخاطب ارائه کرد . مخاطب یکی از عناصر اصلی ارتباط است که پیام از طرف منبع به او ارسال  می شود بنابر این نیازها ، گرایش ها و علایق او نقش موثر در شکل ، نوع ، ساختار و نحوه ارائه پیام دارد .
سنجش اهمیت مخاطبان :
پس از طبقه بندی مخاطبان لازم است اهمیت هر یک از آنها را برای سازمان خود روی یک مقیاس بسیار زیاد، زیاد، متوسط ، کم و خیلی کم مشخص کنیم.
پائولا مارانتز کوهن در کتاب  درسنامه روابط عمومی مخاطب را کسی می داند که سازمان در صدد دست یافتن به اوست.
با توجه به تعریف فوق می توان گفت: «مخاطب، یکی از عناصر  اصلی ارتباط است که پیام از طرف منبع (‌فرستنده پیام) به او ارسال می شود و بنا براین ، نیازها، گرایش ها و علایق  او نقش موثر در شکل ، نوع ، ساختار و نحوه ارایه پیام»
طبقه بندی مخاطب ( تیپولوژی ) :
مخاطبان را بر اساس معیارهای مختلفی می توان طبقه بندی کرد .               
طبقه بندی  و تیپولوژی  مخاطبان ، یکی از مهمترین اقدامات برای شناخت کافی و لازم از مخاطبان است.
کمیت مخاطب
عام
خاص
ارتباط با سازمان
درون سازمانی
برون سازمانی
تأثیر پذیری مخاطب
فعال
بی نقش و منفعل
موضعگیری مخاطب در برابر پیام
موافق
مخالف
ظهور و بروز مخاطب
بالفعل
بالقوه
ضرورت های مخاطب پژوهی
از آنجایی که روابط عمومی علم، هنر و فن ارتباط دو سویه با مخاطبان است لذا شناخت علمی مخاطب بررسی نیازها ، ویژگیها ، گرایشها و تمایلات مخاطب و به طور کلی دستیابی به یک تحلیل جامع شناسانه و روان شناسانه از او چراغی روشن فرا را روابط عمومی می نهد .
دقت در تعریف مخاطب و طبقه بندی آن، در واقع مبیّن اهمیّت  و ضرورت مخاطب پژوهی در روابط عمومی است. بر این اساس  باید گفت بنا به دلایل زیر بدون مخاطب پژوهی برنامه های روابط عمومی با شکست مواجه خواهد شد.
1-    نقش مهم مخاطب در تعیین برنامه های ارتباطی از جمله ( برنامه عمل روابط عمومی)
2-    پایه گذاری فلسفه روابط عمومی بر پایه  مردم ( مخاطبان)
3-    استفاده از نتایج مخاطب پژوهی در سیاستگذاری های ارتباطی
4-    کمک به طراحی برنامه های ویژه برای مخاطبان مطلوب
5-    نقش مخاطب در بهبود و تولید مجدد پیام های ارتباطی
6-     نقش مخاطب در دو سویه کردن جریان ارتباط بعنوان یکی از ویژگی های نظام جدید رسانه ای
7-    نقش مخاطب در تعادل بخشیدن و همسنگ کردن سهم و قدرت طرفین ارتباط
بررسی الگوهای ارتباطی:
مدل ارسطو
 
اولين کسى که ارتباط را بصورت يک مدل ارائه داد ارسطو بود. ارسطو هر ارتباطى را داراى سه جزء مى‌دانست: گوينده، گفتار و مخاطب. بايد توجه داشت که ارسطو براى ايجاد يا برقرارى ارتباط وجود هر سه جزء را لازم مى‌دانست. ارسطو در مدل خود فقط به ارتباط‌هاى رودررو به‌صورت گفتارى توجه داشت.  گوینده (فرستنده)، گفتار( پیام) و مخاطب( گیرنده) است. مدل ارتباطی هارولد لاسول
مدل ارائه‌شده توسط هارولد لاسول (Harold Lasswell) مدلى است که اجزاى آن در موقعيت‌هاى آموزشى بيشتر قابل مشاهده است. اين مدل عناصر يک موقعيت ارتباطى را به‌کمک کلمات سؤالى شناسايى مى‌کند. مدل لاسول داراى پنج عنصر مى‌باشد:
۱. گوينده پيام: چه کسى (گوينده پيام: نويسنده، سخنران، کارگردان فيلم)
۲. پيام: چه مى‌گويد (پيام: نوشته، گفتار، نماها و موسيقى زمينه و صدا)
۳. کانال ارتباطي: از چه راهى (کانال‌های ارتباطي: کتاب، امواج هوا، فيلم)
۴. مخاطب: به چه کسى (مخاطب: خوانندگان، شنوندگان، بينندگان فيلم)
۵. اثر پيام بر گيرنده: با چه تأثيرى (اثر پيام ‌بر گيرنده: بسته به محتواى پيام تأثير بر گيرندگان متفاوت است)
در اين مدل ارتباطى جايى براى هدف از ارتباط درنظر گرفته نشده است. لاسول خود چنين مى‌پندارد که در عنصر شماره پنج يعنى با چه تأثيرى هدف درنظر گرفته شده است. درصورتى که نمى‌تواند چنين باشد. ما ابتدا پيام را نمى‌فرستيم و بعد هدف را تعيين کنيم. هدف بايد در ابتدا انتخاب شود و همه عناصر براى رسيدن به هدف به‌کار گرفته شوند. عنصر شماره پنج تعيين مى‌کند که آيا به هدف رسيده‌ايم يا نه و خود نمى‌تواند هدف باشد.
مدل ارتباطی کلود شانون و دارن ویوور
 
 
شانون و ويور که هردو از کارمندان شرکت بل بودند اين مدل را براى توجيه برقرارى ارتباط فيزيکى ارائه دادند. اين مدل خطى است و در بسيارى از علوم مخصوصاً در رشته علوم رفتارى اين مدل را براى تعيين موقعيت‌هاى ارتباطى درون گروهى به‌کار مى‌برند.
در اين مدل پيام منبع اطلاعاتى ازطريق فرستنده رمزگذارى و تبديل به علائم مى‌شود. اين علائم ازطريق حامل به گيرنده پيام مى‌رسد. گيرنده پيام علائم دريافت‌شده را رمزخوانى کرده و بصورت اصل پيام درمى‌آورد و دراختيار مقصد قرار مى‌دهد.
اجزاى اين مدل بيش از مدل ارسطو است. عنصرى که در مدل ارسطو به‌عنوان گيرنده مورد توجه قرار مى‌گرفت در اينجا منبع اطلاعاتى و فرستنده است. عنصر مخاطب در مدل ارسطو، در اين مدل گيرنده و مقصد هردو را دربرمى‌گيرد. حامل ارتباطى در مدل ارسطو مورد توجه قرار نگرفته است.
الگوی ارتباطی ویلبر شرام
 دایره پوشش این مدل وسیع است. برای درک این مدل از 5 مرحله عبور می کنیم
- مرحله اول: منبع پیام خود را به شکل رمز در می آورد.به صورت علامت های خاصی جهت مقصد می فرستد و انتظار او آن است که منبع بتواند با او در معنی یکسانی از پیام اشتراک داشته باشد.
برخی اشکالات وارده در این مسیر عبارتند از:
کمبود اطلاعات منبع /ناتوانی در رمز گذاری مناسب/عدم موفقیت در ارسال/ سرعت کم ارسال پیام/ نرسیدن پیام به مقصد/ ناتوانی مخاطب در رمز خوانی موفقیت در ارتباط وابسته به موفقیت در تمام مراحل یاد شده است.
نکته*
- توضیح موضوع و مساله ای برای مقصدی که اصلا” او را نمی شناسیم شبیه یک معجزه است.
- ظرفیت یک کانال ارتباطی را می توان تصحیح کرد اما هرگز نمی توان بیش از ظرفیت کامل از آن استفاده کرد.
 در مرحله دوم مدل
عنصر میدان تجربه مطرح می شود منبع و مقصد می بایست دارای تجربیات مشترک ،یکسان باشند تا امر اتصال پیام به طور موثر انجام شود.
اگر هیچ تجربه مشترکی میان منبع و مقصد وجود نداشته باشد ،ارتباط غیر ممکن است.
- منبع می بایست پیام را طوری تنظیم کند که با بخشهایی از تجربیاتش که به مقصد نزدیک است ربط دهد.
در مرحله سوم مدل
مطرح می‌شود که هر فردی در فراگرد ارتباط، کد گذاری و باز خوانی کد را انجام می‌دهد. او دریافت کننده، انتقال دهنده و شرح و تفسیر کننده است.
 آنچه یک فرد کدگذاری می‌کند وابسته به انتخاب پاسخ‌های قابل دسترس و موقعیت و شرایط مشخص و معنی‌هایی که ارتباط با آن هستند، دارد.
فرد به طور مداوم‌، علایم را از محیط خود باز خوانی می کند. آنها را تفسیر می کند و بر اساس شرایط خاص واقعاً موجود عینی و ذهنی، چیزی را به عنوان نتیجه‌، کد گذاری می کند. پس فراگرد ارتباط شروع و پایان ندارد و واقعاً بی انتهاست.
در مرحله پنجم
شرام به نقش بازخورد و اهمیت آن در ارتباط می پردازد. منبع می بایست بر اساس بازخورد گیرنده ،پیام خود را تنظیم کند.
نحوه نگرش به مخاطب در نظریه های ارتباطی
سال
وضعیت مخاطب
نقش عمده مخاطب
نظریه های قالب
مطرح کنندگان
1900-1930
منفعل
پذیرش مطلق پیام
تزریقی،‌گلوله‌ای، برجسته‌سازی، وابستگی مخاطبان، الگو سازی
ارسطو،مک کومبز و شاو ، باندورا
1940-1970
فعال
گزینش‌پیام و رد برخی از پیام‌ها
تأثیرات محدود، استحکام، خشنودی، دو یا چند مرحله‌ای ارتباط، نیاز جویی
ریموند بارون و ویلبر شرام و لازارسفلد
1970- تا کنون
هوشمند
تأثیر گذاری و تعیین کنندگی در جریان ارتباط
شبکه‌ای، کنش ارتباطی، الگوی دو سویه همسنگ
هابر ماس، راجرز، گرونیک
1-    دیدگاههای مبتنی بر مخاطب منفعل :
الف ) نظریه یادگیری اجتماعی :
 این نظریه توسط « آلفرد باندورا » مطرح شده است و بر اساس این نظریه این برنامه‌های ارتباطی هستند که رفتار مخاطب را تعیین می‌کنند به شرطی که الگوهای ارائه شده متناسب با نیازهای او و جذاب باشند.
 
ب) نظریه وابستگی مخاطبان :
 طبق این نظریه برای ایجاد تغییرات در رفتار مخاطب، باید در او وابستگی ایجاد کرد. هر چه این وابستگی بیشتر شود، تأثیر‌گذاری بیشتر را به دنبال خواهد داشت.
 
ج) نظريه ارتباط گلوله اي: bullet theory communication
بنابر این نظریه، مخاطبان هدفی بدون اراده در مقابل تبلیغات هستند. هنگامی که فردی هدف تبلیغات موذیانه ‌رسانه‌های پر قدرت قرار گیرد، احتمالاً تغییر عقیده می دهد و عوض می‌شود، می‌توان گفت که او تحت کنترل درآمده است و لذا نقش انفعالی دارد. طبق این نظریه‌، هر پیام به مثابه یک گلوله به سمت مخاطب شلیک می‌شود و او را مورد هدف قرار می‌دهد.
 
 
د ) نظریه ترزیقی  Hypodemic theory:
طبق این نظریه رسانه‌ها به طور مجزا و مستقیم بر مخاطبان اثر می‌گذارند و پیام  به مخاطب تزریق می‌شود و اثرات خود را خواه و نا خواه  بر جای می‌گذارد. طبق این نظریه تکرار  و تاکید زیاد روی موضوعی می‌تواند تغییرات رفتاری را به دنبال داشته باشد  « بطور خلاصه  در نظریه تزریقی هر چه پیام قوی تر  باشد تأثیرش بیشتر و سریعتر است»
 
ه ) نظریه برجسته سازی :
طبق این نظریه رسانه های جمعی می تواند اهمیت نسبی موضوعات مختلف را به مخاطب انتقال دهد هر چه رسانه ها روی موضوعی بیشتر تاکید کند مخاطبان اهمیت بیشتری برای آن قائل می شود .
برجسته‌سازي را معادل Agenda setting ترجمه کرده‌اند که به معنی اولویت‌گذاری بر برنامه‌ای خاص اطلاق می‌شود. اما اصطلاحا می‌توان گفت: «برجسته‌سازی؛ یعنی این اندیشه که رسانه‌های خبری با ارائه خبرها، موضوع‌هایی را که مردم درباره آنها می‌اندیشند تعیین می‌کنند». و نیز گفته شده: «ممکن است در اغلب اوقات، مطبوعات موفق نشوند به اشخاص بگویند چه [چگونه] فکر کنند، اما با تأثیر فوق‌العاده‌ای که بر آنها دارند می‌توانند بگویند به چه چیز باید فکر کنند».
مک کومز (McCombs) و شاو(Shaw)، اولین مطالعه سیستماتیک را در مورد فرضیه  برجسته‌سازی در سال 1972 گزارش کرده‌اند. آنها با مطالعه  برجسته‌سازی در مبارزه ریاست جمهوری سال 1968 (ایالات متحده آمریکا)، این فرضیه را مطرح کردند که رسانه‌های جمعی برای هر مبارزه سیاسی، اولویت هایی را تعیین می‌کنند و بر اهمیت نگرش‌ها نسبت به موضوع‌های سیاسی اثر می‌گذارند. آنها مطالعه خود را با تمرکز بر «رأی دهندگان تصمیم نگرفته» انجام دادند؛ زیرا کسانی که هنوز تصمیم نگرفته‌اند، باید مستعدترین افراد برای آثار  برجسته‌سازی باشند.
روزنامه‌نگاري كه براي اولين بار اصطلاح Agenda setting را به كار برد والتر ليپمن ( Walter‌‌ Lippmann)بود.
2-     دیدگاههای مبتنی بر مخاطب فعال :
الف ) نظریه استفاده و خوشنودی :
مخاطبان فعالانه دنبال محتوای هستند که بیشترین خوشنودی را برای آنها به همراه آورد . نیازها و انگیزه فرد تعیین کننده استفاده است. هر چقدر تأمین نیازها بیشتر باشد مخاطب از آن وسیله بیشتر استفاده می کند.( رضایت مخاطب استفاده از آن را بیشتر می کند)
ب ) نظریه جریان دو مرحله ای ارتباط :
این نظریه را « کارتز » و « لازلدسفلد » مطرح کرد طبق این نظریه اطلاعات از طریق رهبران فکری به مردم می رسد آنان اطلاعاتی را که از طریق رسانه ها دریافته اند مطابق با فهم عوام مطرح می کند مخاطبانی که در جریان این ارتباط است دست به گزینش می‌زنند .
طبق این نظریه، قبل از اینکه پیام به مخاطب برسد توسط رهبران فکری جرح و تعدیل می‌شود و آنچه مخاطب باید بداند به او ارسال می‌گردد.
ج ) نظریه چند مرحله ای ارتباط :
این نظریه جریان مرحله ارتباط توسط « ویلبرشرام » ارائه شده است در این نظریه رهبران فکری نیز دارای لایه های مختلفی هستند و پیام چند مرحله را برای رسیدن به مخاطب طی می کند .
شرام می گوید میتوان بی نهایت مرحله در نظر گرفت یعنی اگر خبری را بشنوید می توانید جرح و تعدیل کرده و برای دیگران ارسال کنید. ( ایجاد شایعه)
3- دیدگاه‌های مبتنی بر مخاطب هوشمند :
در این دیدگاه‌ها مخاطب فقط نقش گزینش گرایی را ندارد بلکه بر منبع پیام تاثیر می‌گذارد  .
 
الف ) نظریه کنش ارتباطی :
« هابر ماس » فلیسوف بزرگ فرانسوی معتقد است که کنش دو نوع است .
 
ب ) کنش ارتباطی ، کنش ابزاری
هدف کنش ابزاری سلطه بر طبیعت است . هدف کنش ارتباطی گفتگوی دو طرفه برای رسیدن به تفاهم از طریق توافق عقلانی است . از دیدگاههای هابر ماس مشکلات جوامع کنونی جوامع بشری این است که کنش ابزاری تحقق یافته است اما کنش ارتباطی تحقق نیافته است . بشر امروز به واسطه تکنولوژی بر طبیعت سلطه یافته است اما این امر موجب از خود بیگانگی و بی هویتی در جوامع بشری شده است .
 
ج ) نظریه ارتباط دو سویه همسنگ :
« گرونیگ » و « هانت » الگوی ارتباطی دو سویه همسنگ را الگوی روابط عمومی آرمانی می‌داند که در آن منافع مخاطب و منافع سازمان مهم تلقی می‌شود . اثرات تعادل بین مخاطب و سازمان  بوجود می‌آید و درک و فهم درستی بین مخاطب و سازمان حاصل می‌شود.
 
د ) نظریه ارتباط دو سویه نا همسنگ :
اثرات نا متعادل اقناع  مخاطب را دارد. تفاهم با مخاطب وجود ندارد و از طریق اقناع او را مجبور به پذیرش می کند. ارزیابی میزان فهم  موضوع صورت نمی گیرد. برای فهم کمتر ارزش قائل می شود.

بخش های مهم فصل دوم برنامه ریزی و بودجه بندی

  فصل دوم – بودجه وبودجه ريزي
1.      واژه بودجه چیست؟
بودجه (Budget) واژه­اي با ريشه فرانسوي، بودجه به كيسه­هاي چرمي گفته مي­شود كه بازرگانان پول خود را در آن مي‌گذاشتند. اين واژه وارد ديگر زبان­ها از جمله وارد زبان انگليسي شد و رفته رفته با مفهوم امروزي در ادبيات اقتصادي كشورهاي مختلف جايگاه ويژه­اي يافت. اين واژه در انگليسي بدون حرف d و به گونه «باجت» تلفظ مي‌شود. ليكن در زبان فارسي اين حرف نيز تلفظ و بودجه خوانده مي­شود.نكته جالب توجه اينكه در ايرانو برخي كشورهاي عربي پيرامون آن نيز براي نگهداري پول از جمله زر، كيسه­هايي به كار مي­آمد كه «بدره» خوانده مي‌شد. مانند بدره زر، بدين ترتيب آيا بودجه فرانسوي همان بدره ايراني نيست؟!
2.     بودجه را  تعريف نمایید:  
- بودجه، برنامه يكساله دولت (شركت يا سازمان) است، شامل پيش­بيني و برآورد درآمدها و ديگر منابع اقتصادي، مجموعه­اي ازسياست‌‌ها و هدف‌ها، پيش­بيني و برآورد هزينه فعاليت­ها و سرمايه­گذاري­هاي لازم براي اجراي سياست­ها و رسيدن به هدف‌ها كه با آرايشي مناسب و منطقي سامان يافته و به تصويب دستگاه قانون‌گذاري «در شركت­ها به تصويب مجمع عمومي صاحبان سهام» رسيده باشد.
 
3.     نكات قابل توجه در تعريف بودجه را بیان نمائید :  ( 6 مورد)
1.        بودجه يك برنامه است.    
2.        بودجه براي زمان معيني فراهم مي­شود. (يك سال خورشيدي)
3.        بودجه پيش­بيني و آينده­ نگري است.
4.        بودجه در بردارنده پيش­بيني درآمدها و ديگر منابع تأمين اعتبار دولت يا دستگاه است.
5.        بودجه پيش­بيني هزينه­ها و پرداخت­هاي دولت يا دستگاه اجرايي است.
6.        به تصويب رسيده قانون است.
4.     ضرورت و اهميت بودجه را تشریح نمائید :
-      برگزيدن نياز و چشم پوشيدن از نيازي ديگر نمي­تواند تابع ذوق و سليقه شخصي باشد و در نتيجه فن بودجه­نويسي و بودجه بندي مطرح و ضرورت مي­يابد.
 بودجه دولت، از لحاظ حجم و عظمت بزرگترين سند مالي از لحاظ اهميت مهمترين عامل مستقل و پويا در سطح كلان اقتصادي است كه جهت اداره و پيشرفت اجتماعي و اقتصادي كشور به كار گرفته مي­شود. از طريق بودجه كل كشور است كه دولت مي­تواند بر سطح متغيرهاي كلان اقتصادي، تأثير بگذارد.
 
 
5.     اصول بودجه را نام برده و هر یک را توضیح دهید :
1-        اصل سالانه بودن بودجه
2-       اصل تعادل بودجه
3-       تقدم درآمدها بر هزينه­ها  ( الف – تخميني بودن درآمدها ب- تحديدي بودن هزينه­­ها )
4-       اصل جامعيت بودجه
5-       اصل تفضيل بودجه
6-       اصل تخصيص بودجه
7-       اصل وحدت بودجه
8-       اصل انعطاف پذيري (نرمش) بودجه
منظور از اين اصول لزوم رعايت قواعد و تشريفاتي است تا بودجه تنظيمي وسيله مفيد و قاطعي به‌منظور كنترل و شناسايي دخل و خرج دولت باشد.
فلسفه وجودي اين اصول براي جلوگيري از حيف و ميل­ها و به‌منظور كنترل مالي پارلماني است.
6.     1- اصل سالانه بودن بودجه را  توضیح دهید:
اصل سالانه بودن بودجه مي‌گويد بودجه براي يك سال خورشيدي تهيه مي­شود. اين اصل بر واقعيات علمي و طبيعي استوار است و ريشه در تاريخ، آيين­ها و سنت­هاي ملت­ها دارد. سال خورشيدي با گردش منظم زمين به دور خورشيد، ثابت و واقعيتي علمي است. همچنين بودجه كه يكي از انواع برنامه­هاست، پيش­بيني يك ساله درآمدها و هزينه­هاي دولت است.
چند استثنا به اصل سالانه بودن بودجه:
بودجه يك يا چند دوازدهم – چنانچه دولت در زمان مقرر نتواند لايحه بودجه پيشنهادي را به مجلس تقديم كند و مجلس فرصت كافي براي بررسي و تصويب لايحه بودجه را نداشته باشد بناچار دولت لايحه بودجه يك يا چند دوازدهم را به مجلس ارائه مي‌دهد و مجلس براي اينكه امور مملكت دچار خللي نگردد اين بودجه را براي يك يا چند ماه به تصويب مي‌رساند.
اعتبارات برنامه­اي - برخي از كارها و فعاليت‌ها ي اجرايي بيشتر از يك سال زمان مي‌برد، منظور كردن همه مبلغ طرح‌ها و برنامه‌ها در يك بودجه امكان پذير نيست و باعث بالا رفتن حجم بودجه و عدم توازن بين دخل و خرج مي‌گردد، بنا بر اين طي برنامه‌هاي پنج ساله بودجه تسهيم و بخشي از آن در بودجه سالانه آورده مي‌شود و بقيه مبالغ در بودجه سال‌هاي بعد محاسبه و پيش‌بيني مي‌شود .
 
7.     2-  اصل تعادل بودجه را  توضیح دهید:
به حفظ موازنه بين درآمدها و مخارج به گونه­اي كه دولت بتواند بدون متوسل شدن به استقراض، تعهدات مالي خود را بپردازد، اشاره دارد. بنابراين اصل تعادل بودجه جمع ارقام كليه منابع و درآمدهاي پيش­بيني شده با جمع كليه ارقام هزينه­هايي كه براي سال بودجه در اجراي برنامه­ها و فعاليت­هاي مصوب محاسبه يا برآورد مي­گردد، برابر و مساوي باشد.
8.     كسري بودجه را تعریف کنید:
 براساس نظريه كلاسيك‌ها، زيادي بودجه هزينه‌ها در مقابل درآمدها و يا به عبارتي افزايش هزينه‌هاي عادي دولت در برابر درآمدهاي عادي سبب كسري بودجه مي‌باشد.
9.      انواع كسري بودجه عملياتي را نام برده و یکی را توضیح دهید:
1-           كسري بودجه اداري
2-           كسري بودجه ناشي از اوضاع اقتصادي
3-           كسري بودجه مربوطه به زيربناي اقتصادي
10.   1-كسري بودجه اداري را توضیح دهید:
از نوع كسر بودجه غيرمعقول بوده و دولت در رفع آن بايد بكوشد از نظر علماي اقتصادي دو دليل موجب كسري بودجه اداري مي‌شود: 1- فقدان سازمان مناسب و سيستم وصول درآمد. 2- فقدان مديريت صحيح و عدم هماهنگي در كار.
11.   2-كسري بودجه ناشي از اوضاع اقتصادي را توضیح دهید:
هر كشوري داراي دوران اقتصادي معيني است كه هر چند سال يك بار تكرار مي‌شود. به اين دوران سيكل اقتصادي مي‌گويند كه از نظر مراحل ترقي به بهبود و رونق، و از نظر مراحل تنزل به بحران و ركود تقسيم مي‌شود. اين نوع كسري بودجه به دلايل زير ايجاد مي‌شود:
1-   بعلت تغيير شرايط اقتصادي: از دوره رونق به مرحله بحران و ركود ايجاد مي‌گردد. در دوره‌هايي تغييرات زيادي در وصول درآمدها ايجاد مي‌گردد و اين در حالي است كه دولت تعهدات زيادي را انجام داده است و قادر به كاهش مخارج خود نيست. بنابراين در مراحل رشد اقتصادي با افزايش درآمد و در مراحل تنزل و ركود دچار كسري بودجه مي‌شد.
2-   تغييرات و نوسانات فصلي: كه كوتاه مدت مي‌باشد، ممكن است موجب كاهش درآمدهاي دولت شود مانند: كاهش قيمت نفت، كاهش محصولات كشاورزي
3-   حوادث غير مترقبه: كه ضمن كاهش محصولات ملي و محدود شدن ظرفيت‌هاي مالياتي جامعه سهم ماليات دريافتي دولت كاهش يافته و كسري بودجه ناشي از اوضاع احوال اقتصادي اجتناب ناپذير است. در اين شرايط اگر دولت هزينه‌هاي خود را كاهش دهد وضع اقتصادي بدتر خواهد شد.
12.  3- كسري بودجه مربوط به زيربناي اقتصادي را توضیح دهید:
عدم هماهنگي بين درآمدها و هزينه‌ها در بلند مدت، اين نوع كسري بودجه را ايجاد مي‌نمايد. علت چنين امري، افزايش هزينه‌هاي عمراني است كه در طولاني مدت صورت مي‌گيرد. لذا به‌منظور تقويت زيربناي اقتصادي و اجتماعي جامعه، اين نوع كسري بودجه به عمد ايجاد مي‌شود. به خاطر كافي نبودن درآمدها دولت از نظر تأمين مالي، هزينه‌هاي عمراني اغلب منجر به كسري بودجه عمراني مي‌شود. برخي كسري بودجه عمراني را كسري نمي‌دانند. چون هزينه‌هاي عمراني مخارج توليد است و دليل آن اين است كه اين نوع كسري بودجه بلندمدت است و از طريق انتشار پول نمي‌تواند تأمين شود. بلكه از طريق انتشار اوراق قرضه تأمين مالي انجام مي‌پذيرد.
 
13. روش‌هاي تأمين كسري بودجه را نام برده و  سه مورد  را توضیح دهید:
كشور­ها براي تأمين كسري بودجه از روش‌هاي مختلف استفاده مي­كنند، كه اين روش‌ها را به­شرح زير توضيح خواهيم داد:
1- سياست درآمدي كه به دو قسمت تقسيم مي­شود:
الف- سياست­هاي درآمدي مثبت كه خود شامل چهار بخش است:
1- افزايش صدور مواد نفتي                        2- افزايش صدور مواد غير نفتي
3- افزايش ماليات­ها                                  4- افزايش توليد كالا و خدمات
ب- سياست­هاي درآمد منفي كه خود شامل دو بخش است:
1- افزايش قيمت كالا و خدمات                   2- فروش دارايي­هاي ملي (بدترين راه تأمين كسري بودجه)
2-  سياست­هاي هزينه‌اي به دو بخش تقسيم مي‌شود:
الف- كاهش هزينه‌هاي جاري
ب- كاهش هزينه‌هاي عمراني
3- سیاست پولی به سه دسته تقسیم می­شود:
الف- انتشار یا چاپ اسکناس بدون پشتوانه
ب- تضعیف قدرت خرید پول داخلی و افزایش نرخ تسعیر
ج- افزایش قیمت طلاي پشتوانة اسکناس به اندازه تفاوت ایجاد شده،
4- سیاست استقراض:
 سیاست استقراض به دو دسته استقراض داخلی و خارجی تقسیم می­شود.
قرضه داخلی و خارجی هریک به دو دسته نقدی و غیرنقدی تقسیم می­شود.
الف ـ قرضه نقدی: دریافت وام از دولت­های خارجی و کشورهایی که درآمد اضافی دارند و حاضر هستند وام به کشورهای دیگر بدهند، دریافت وام از موسسات و شرکت‌های خارجی وام‌هایی که بخش خصوصی در خارج از کشور دریافت می‌کند.
ب ـ قرضه غیرنقدی
5ـ افزایش صادرات:
به خصوص مواد خام که در کوتاه مدت می‌تواند منبع مهمی در تأمین کسری بودجه ارزی باشد. مهمترین منبع درآمد ارزی کشور ما صادرات نفت خام است.
6ـ کاهش هزینه‌های ارزی:
 این کاهش نباید باعث هرج و مرج اولویت برنامه‌ها شود؛ زیرا موجب زیان‌های جبران‌ناپذیری در اقتصاد خواهد شد. این کاهش باید از اولویت‌هایی که درجه پایین دارند، شروع شود تا خطاهای آن در مسیر اجرای توسعه کمتر شود.
7ـ استفاده از ذخیره‌های ارزی:
 چون ذخایر ارزی جایگاه ویژه‌ای در نظام اقتصادی کشور دارند باید فقط در شرایط اضطراری و نیز مقایسه درجه اهمیت و نوع هزینه در مقابل حفظ ذخیره ارزی پس از تشخیص اولویت‌ها اعمال شود.
 
 8ـ کاهش ارزش پول ملی:
در کشورهای توسعه یافته کاهش ارزش پول ملی درمقابل پول­های دیگر کشورها شامل کاهش بهای تمام شده کالا و کاهش قیمت کالاهای صادراتی، افزایش صادرات، جبران کسری موازنه پرداخت­ها و... می­شود. در کشورهای در حال توسعه کاهش ارزش پول ملی، افزایش بهاي خدمات و کالاها در داخل کشور عدم افزایش صادرات به‌علت نامرغوب بودن کالاهای تولیدی و عدم امکان رقابت با کالاهای مشابه کشورهای پیشرفته موجب کاهش ارزش پول می‌شود.
 
14. 3- اصل تقدم درآمدها بر هزینه‌ها  را بیان نمائید :
برخی دانشمندان " تقدم درآمدها برهزینه‌ها " را به­عنوان یکی از اصول بودجه مطرح کرده­­اند. یعنی نخست باید درآمدها و منابع را برآورد و آنگاه متعادل با آن، هزینه‌ها و مصارف را پیش‌بینی کرد. برخی نیز تقدم درآمد بر هزینه یا عکس آن را بی­معنا پنداشته اصل را بر درستی و به­جا بودن هزینه‌ها دانسته­اند.
15.  4 - اصل جامعیت – یا کاملیت را بیان نمائید :
بودجه باید شامل همه درآمدها و منابع، و تمام هزینه‌ها و مصارف باشد. همچنین ماده 39 ق. م. ع اصل جامعیت بودجه را چنین تعریف کرده است: وجوهی که از محل درآمدها و سایر منابع تأمین اعتبار در بودجه عمومی وصول می‌شود و همچنین درآمدهای شرکت‌های دولتی به استثنای بانک‌ها و موسسات اعتباری و شرکت‌های بیمه باید به حساب‌های خزانه که در بانک مرکزی افتتاح می‌گردد واریز شود. همچنین اصل 53 قانون اساسی نیز می‌گوید کلیه دریافت‌های دولت باید در حساب خزانه­داری کل واریز شود و همه پرداخت‌های دستگاه‌های دولتی از محل اعتبارات مصوب به­موجب قانون صورت می‌گیرد.
16. دو قاعده کلی در اصل جامعیت بودجه را نام ببرید: ( مهم)
1-           درآمدها و هزینه‌ها همدیگر را تهاتر نکنند
2-           همه اقلام درآمدها و همه اقلام هزینه‌ها در بودجه عمومی منعکس گردند و هیچ چیز از قلم نیافتد.
17. 5- اصل تفصیل یا شاملیت بودجه  را شرح دهید:
براساس این اصل دولت باید بودجه را به­صورت مشروح و با جزییات آن تهیه و تنظیم و به مجلس پیشنهاد نماید و نمی‌تواند هیچ بخشی از آن را جدا در نظر بگیرد. به این صورت که باید بودجه دستگاهها و سازمان‌های مختلف به تفضیل و تفکیک درآمد و هزینه طبقه‌بندی شده و در قالب برنامه‌ها و طرح‌ها به‌صورت استانی و ملی در لایحه منعکس شود. اصل فوق باید طوری رعایت شود که امکان بررسی جزییات مربوط را به نمایندگان بدهد در واقع عدم رعایت اصل شاملیت و تفضیل بودجه امکان تجزیه و تحلیل مجلس و تشخیص ضرورت اقلام بودجه را منتفی می‌نماید. و نظارت مجلس و دیوان محاسبات بر درآمدها و هزینه‌های انجام شده به نحوه موثر و کامل انجام نخواهد شد.
18. 6 - اصل تخصیص بودجه را شرح دهید :
طبق این اصل دولت موظف است هر اعتباری را صرفاً به همان محلی اختصاص دهد که در بودجه مصوب شده است. دولت باید موظف باشد که در عمل مطابق آنچه که در بودجه تعیین و اجازه داده شده است هزینه نماید. نباید بودجه تخصیص پیدا کرده برای یک امر را خرج موضوع دیگری نماید چون در این صورت نتیجه مورد نظر از اصل شاملیت و کاملیت بودجه حاصل نخواهد شد. بر اساس این اصل تمام ارقام منظور در بودجه باید به همان وضع و ترتیبی که در بودجه تعیین و اجازه داده شده است وصول و مصرف شود. طبق این اصل هر رقم اعتباری که برای هزینه‌ای در بودجه پیش­بینی شده است تنها برای همان هزینه قابل مصرف است و نباید آن را برای منظور دیگری خرج کرد.
19.  7 - اصل وحدت بودجه را شرح دهید :
براساس این اصل دستگاه‌های مختلف دولتی می‌بایست یک بودجه واحد یک پارچه و مرتبط با یکدیگر تهیه کنند. به عبارتی هر دستگاه نباید برای خود بودجه جداگانه تدارک ببیند. زیرا امکان رسیدگی و کنترل و برنامه ریزی کلان بسیار ضعیف خواهد شد. از طرف دیگر با توجه به اینکه کارهای جامعه معمولا ًتوسط دو بخش عمومی وخصوصي انجام می‌شود. برای جلوگیری از دوباره کاری، پراکندگی امور، اتلاف وقت و اتلاف منابع به دولت‌ها توصیه شده است که فقط یکبار بودجه واحدی در یک مجموعه به مجلس ارايه و به تصویب برسانند. لذا دولت می‌باید بودجه تمام دستگاه‌ها را به­نحوی از خزانه و به­طور مستقیم استفاده نماید که بخشی از عملیات را در برگیرد. پس لایحه بودجه که حاوی بودجه عمومی دولت، بودجه شرکت‌های دولتی و بودجه موسسات انتفاعی وابسته به دولت است باید یکجا تهیه و جهت تصویب به مجلس ارايه شود.
 - متمم بودجه یکی از موارد استثناء به اصل وحدت بودجه است.
20.  8- اصل انعطاف پذیری بودجه (نرمش بودجه ) را شرح دهید:
مطابق این اصل چنانچه دولت در پیش‌بینی بودجه اعم از درآمدها و يا هزینه­های خود در طول سال با مشکل مواجه شود. می­تواند از طریق سیستم بودجه و ارائه آن به مجلس بودجه خود را ترمیم کند. ضمناً در داخل هر دستگاه اجرایی به وزیر یا مسئول مربوطه تا حدی اجازه داده می­شود که نسبت به جابجایی اعتبارات از طریق معاونت راهبردی اقدام کند. (اصلاحیه بودجه). لیکن در این زمینه نیز مانند هر موضوع دیگری باید اندازه نگه داشت تا این اصل راه گریزی از مقررات و توجیه برون رفتن از چارچوب معیارها نگردد.
21.  مراحل بودجه­نویسی ـ سیر تحول فنی بودجه  را نام ببرید :
در بیشتر کشورهای دنیا برای تصویب بودجه از نظام پارلمانی معمولاً از چهار مرحله، تهیه، تنظیم و پیشنهاد، تصویب، اجرا و نظارت بر اجرای بودجه تشکیل می­شود. مجموع این چهار مرحله را دوره بودجه، مراحل بودجه یا سیکل یا گردش کار بودجه می‌نامند.
22. 1 - مرحله تهيه، تنظيم و پيشنهاد بودجه را بصورت چکیده بیان نمائید:
 این مرحله از یک دیدگاه مهمترین دور بودجه است. در این مرحله در ایران با ارسال بخشنامه بودجه با امضای مقام رییس جمهور یا معاون وی به تمام وزارتخانه­ها، موسسات دولتی، موسسات انتفاعی وابسته به دولت، نهادهای انقلابی و کلیه دستگاه­های اجرایی که به گونه­ای از بودجه دولت منتفع می­گردند، شروع می­شود. به همراه این بخشنامه، دستورالعمل­هایی که به‌پیوست فرم‌های مخصوص جهت اخذ اطلاعات مالی و عملیاتی است در قالب مقرراتی که به ضوابط مالی ناظر بر تهیه و تنظیم بودجه مشهور است در دو جلد، یکی برای وزارتخانه­ها و موسسات دولتی و نهادهای انقلابی و دستگاه­هايی كه دارای برنامه و مواد هزینه هستند و دیگری برای شرکت‌های دولتی. موسسات انتفاعی وابسته به دولت و کلیه دستگاه­های اجرایی که به طریق بازرگانی اداره می­شوند ارسال می­گردد.
بخشنامه بودجه شامل کلیاتی است بیانگر اولویت‌های موردنظر، سیاست‌ها و گرایش­های دولت که باید موردتوجه دستگاه­ها باشند. این بخشنامه نوعی دستورکار کلی تهیه و تنظیم بودجه است تا به دستگاه­ها و وزارتخانه­ها چارچوب برنامه و بودجه، هدف‌ها، اولویت‌ها و خط­مشی کلی دولت در سال بودجه را نشان دهد. بخشنامه بودجه و همچنین تاریخ تهیه و تنظیم، زمان ارسال بودجه پیشنهادی دستگاه­ها و وزارتخانه­ها به معاونت راهبردی ريیس‌جمهور و تاریخ رسیدگی در آن معاونت و شورای اقتصاد، و تاریخ ارسال بودجه پیشنهادی به هیأت دولت را نشان می­دهد.
پس از ابلاغ بخشنامه بودجه ، دفتر بودجه در هریک از نهادها ، وزارتخانه­ها و سازمان‌ها بر حسب مورد بخش­های مربوط به خود را همراه با دستور کار تهیه و تنظیم بودجه خود تنظیم و به واحدهایی که ازنظر دفتر بودجه مرکز هزینه يا مرکز بودجه­اند می‌فرستد. در واقع کار تهیه و تنظیم بودجه از این گام آغاز می­شود.
پس از دریافت بودجه پیشنهادی مراکز هزینه در دفتر بودجه بررسی و کارشناسی انجام شده و بودجه پیشنهادی دستگاه تهیه و تنظیم می­گردد. بودجه پیشنهادی با امضای بالاترین مقام در چارچوب فرم‌های ویژه به معاونت راهبردی      رئیس­جمهور فرستاده می­شود.
بودجه شرکت‌های دولتی به معاونت راهبردی نیز فرستاده و پس از دریافت نظر مشورتی برای تصویب به مجمع عمومی صاحبان سهام داده می­شود. بودجه شرکت‌ها پس از تصویب مجمع عمومی برای هماهنگی کارها و برنامه‌های دولت و برای آگاهی مجلس در پیوست‌های جداگانه همراه بودجه کل کشور به مجلس فرستاده می­شود .
مسئولیت دفاع از بودجه پیشنهادی دستگاه­ها ي اجرايي، دفتر بودجه هر دستگاه در معاونت راهبردی می­باشد. پس از بررسی کارشناسی بودجه پیشنهادی دستگاه­ها بودجه به شورای اقتصاد فرستاده می­شود . درآنجا پس از بحث و بررسی­هایی و تغییرات احتمالی بودجه کل کشور به هيأت دولت فرستاده می­شود. بودجه کل کشور پس از بحث و بررسی و تأیید هیأت دولت به عنوان بودجه کل کشور با امضاء بوسیله ريیس­جمهور به مجلس تقدیم می­گردد.
اين مرحله فنی­ترین قسمت از فرآیند بودجه را تشکیل می­دهد. قوه مجریه مسئول تهیه و تنظیم و پیشنهاد بودجه است.
اقداماتی که در ایران در مرحله تهیه و تنظیم بودجه به عمل می­آید:
1ـ پیش‌بینی مقدماتی بودجه                                  2ـ تهیه گزارش اقتصادی سالانه
3ـ بخشنامه بودجه                                                4ـ تهیه وتنظیم بودجه در دستگاه­ها.
23.2 - مرحله تصویب را به اختصار  بیان نمائید:
تصویب بودجه از وظایف و اختیارات قوه مقننه است. با تصویب بودجه عملکرد دولت به وسیله نمایندگان ملت نظارت و کنترل می­گردد.
در این مرحله قوه مقننه رسیدگی بودجه عمومی را که حاوی کلیه برنامه­ها، طرح‌ها و فعالیتهای قوه مجریه در سال آتی است به‌عهده میگیرد. لایحه بودجه در کمیسیونهای تخصصی مجلس (که به عنوان کمیسیونهای فرعی مطرح می­شوند) بررسی می­شود و کمیسیون تلفیق به عنوان کمیسیون اصلی نظر کمیسیون­های تخصصی را دریافت و مسئولیت رسیدگی نهایی را برعهده می­گیرد. کمیسیون تلفیق از کلیه اعضای کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات و یک نفر از هریک از کمیسیون­های تخصصی مجلس (غیر از کمیسیون تحقیق و تدوین آیین­نامه داخلی مجلس) تشکیل می­شود. شایان ذکر است در این مرحله هدف تصویب اعداد و ارقام نیست بلکه بررسی سیاست‌ها و برنامه­های دولت و توجیهات اقتصادی، اجتماعی و... این برنامه­ها و سیاست‌هاست که در اعداد و ارقام تجلی یافته است.
24.3- منظور از اجرای بودجه  چیست؟
اجرای بودجه شامل کلیه مراحلی است که برای وصول درآمدها و سایر منابع تأمین اعتبار از یک‌طرف و مصرف اعتبارات پیش‌بینی شده و مصوب از طریق دیگر طی می­گردد .
بنابراین اجرای بودجه شامل تحقق ارقام پیش­بینی شده در بودجه مصوب و به عبارت دیگر وصول درآمد‌ها پرداخت هزینه­ها برای نیل به مقاصد و اهداف معین طبق قوانین و مقررات مربوطه است.
 در مرحله اجرا، مراحل فرعی را نام برده و دو مورد را توضیح دهید:
در مرحله اجرا، بودجه خود دارای مراحل فرعی دیگری است : الف ) ابلاغ بودجه ب) مبادله موافقت نامه هاي فعاليتهاي جاري وعمراني ج) تخصيص اعتبار د) مصرف اعتبارات دستگاه­های دولتی موظف­اند برای مصرف اعتبارات مصوب، موافقت­نامه­هایی تنظیم و با معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي مبادله نمایند و پس از تخصیص اعتبارات مصوب، طی مراحل هفتگانه­ای که شرح آنها گفته خواهد شد آن را به مصرف برسانند.
الف ) ابلاغ بودجه – امري است كه درباره كليه قوانين ،رعايت مي شود .بدين معني كه هرقانوني از جمله قانون بودجه پس از تصويب مجلس مي بايد از طرف دولت (توسط سازمان مديريت وبرنامه ريزي ) به دستگاه هاي اجرايي ابلاغ گرددتا قابل اجرا باشد .
ب) مبادله موافقتنامه فعاليتهاي جاري وطرحهاي عمراني- موافقتنامه سندي است حقوقي ومالي كه بين دستگاه اجرايي وسازمان مديريت وبرنامه ريزي مبادله مي گردد .دستگاه هاي اجرايي مكلف اند بر اساس شرح فعاليت هاوطرحها كه بين دستگاه وسازمان مديريت وبرنامه ريزي مورد توافق واقع شده است در حدود اعتبارات مصوب عمل نمايند . بر اين اساس براي هر طرح عمراني وفعاليت جاي يك موافقت نامه شرح عمليات تهيه مي شود وبه امضاي مقامات مجاز دستگاه اجرايي وسازمان مديريت وبرنامه ريزي سابق (معاونت راهبردي رياست جمهوري ) مي رسد .
ج) تخصیص اعتبار:
درآمدهای پیش­بینی شده در بودجه کل کشور در طول سال به­تدریج وصول و هزینه­ها نیز باتوجه به زمان و سایر عوامل در این مدت پرداخت می­شوند. براساس اصل تقدم درآمدها بر هزینه­ها تا درآمد نباشند امکان پرداخت وجود ندارد. بنابراین باتوجه به عواملی همچون وجود نقدینگی و اولویت‌های اقتصادی، اجتماعی، اعتبارات سالانه دستگاه­ها در قالب یک ماهه یا سه ماهه قسط‌بندی می­شود که به آن تخصیص می­گویند. بنابراین تخصصی عبارت است از دادن مجوز استفاده از مبالغ معینی از اعتبارات مصوب سالانه در دوره­های زمانی مشخص (سه­ماهه) به عبارتی دیگر تخصیص اعتبار تعیین صحیح اعتباری است که در دوره­های زمانی معینی در سال، برای تأمین هزینه اجرای برنامه­ها، عملیات و سایر پرداخت‌ها موردنیاز است. هدف اصلی تخصیص کنترل دقیق هزینه های دولت و سازمان‌های دولتی و ایجاد تعادل میان دریافت‌ها و پرداخت­های دولت است.
25. د) مراحل مصرف اعتبارات را نام ببرید ( 7 مورد):
قانون محاسبات عمومي مراحل مصرف اعتبارات يا مراحل خرج را به‌شرح زير آورده است:
1- تشخيص: عبارت است از تعيين و انتخاب كالا و خدمات و پرداخت­هايي كه تحصيل يا انجام آنها براي اجراي برنامه­هاي دستگاه­هاي اجرايي ضروري است. اين كار بر عهده رييس دستگاه مصرف كننده اعتبار يا مقامات مجاز از طرف اوست كه تشخيص دهد خريد چه كالاها يا خدماتي براي هدف‌هاي سازمان لازم است. بديهي است كه ذيحساب حق دخالت در تشخيص را ندارد مگر آنكه خريد در جهت اهداف دستگاه نباشد.
2- تأمين اعتبار: وقتي كالا و خدمات معين باشد بايد اعتبار آن هم تخصيص يابد. تأمين اعتبار عبارت است از اختصاص تمام يا قسمتي از اعتبارات مصوب براي هزينه معين از سوي ذيحساب.
3- تعهد: از نظر قانون محاسبات عمومي عبارت است از ايجاد دين بر ذمه دولت ناشي از:
الف- تحويل كالا يا انجام دادن خدمت
ب- اجراي قراردادهايي كه با رعايت مقررات منعقد شده باشند.
ج- احكام صادره از مراجع قانوني و ذي صلاح
د- پيوستن به قراردادهاي بين­المللي و عضويت در سازمان‌ها و مجامع بين­المللي با اجازه قانون
4- تسجيل: عبارت است از تعيين ميزان بدهي قبل از پرداخت به موجب مدارك اثبات كننده بدهي. در اين مرحله ميزان بدهي و وجهي كه تعيين مي­گردد بايد از محل اعتبار تخصيصي به شخص حقيقي يا حقوقي كه تعهد به نفع او صورت گرفته است تأديه گردد.
5- حواله: حواله اجازه­اي است كتبي كه مقامات صلاحيت­دار وزارت­خانه، مؤسسة دولتي، دستگاه اجرايي محلي، نهادهاي عمومي غيردولتي يا ساير دستگاه­هاي اجرايي براي تأديه تعهدات و بدهي­ها، عهدة ذيحساب در وجه ذي نفع صادر مي­كنند.
6- درخواست وجه: براي پرداخت حواله­هاي صادره از طرف ذي­حساب از خزانه درخواست وجوه لازم از محل اعتبارات مصوب و تخصيص يافته به­عمل مي­آيد و در اختيار دستگاه اجرايي قرار مي­گيرد.
7- هزينه قطعي: عبارت است از پرداخت­هايي كهبه‌طور قطعي به ذي­­نفع در قبال تعهديا تحت عنوان كمك يا عناوين مشابه با رعايت قوانين و مقررات مربوط صورت مي­گيرد.
26.4 - کنترل و نظارت بر بودجه را به اختصار توضیح دهید :
نظارت بر بودجه از نظر صحت عملیات اجرایی و انطباق آن با هدف‌ها و برنامه­ها اهمیت بسیاری دارد. بودجه مأموریتی است که قوه مقننه به دولت محول می­کند و بايد بنحوی از درستی انجام این مأموریت آگاهی یابد. نظارتی که مجلس ابتدا از طریق دیوان محاسبات به‌طور غیرمستقیم و سپس با رسیدگی به گزارش تفریغ بودجه به‌صورت مستقیم انجام می­دهد. در پی این هدف است که هم نظارت قضایی و هم نظارت پارلمانی محقق می­شود. از طرف دیگر دستگاه دولت نیز به سبب وسعت فراوانی که دارد باید اطمینان یابد که آنچه در اندام و درون آن انجام می­شود در جهت هدف‌های برنامه است. این نیاز نیز لزوم نظارت اداری و عملیاتی دولت بر خود و کارکنانش را مطرح می­سازد.
انواع كنترل بودجه:
عمليات اجرايي صحيح و منطبق با هدف‌ها و برنامه­هاي پيش­بيني شده، در تحقق سياست­ها و خط‌مشي­هاي دولت بسيار مؤثر است به همين خاطر نظارت و كنترل به اجراي بودجه اهميت بسياري دارد.
27.سه نوع نظارت بر اجراي بودجه را بیان نمائید:
1- نظارت و كنترل قوه مجريه (نظارت دروني)
2- نظارت و كنترل قوه مقننه (نظارت بيروني)
3- نظارت و كنترل قوه قضاييه
 
28. نظارت و كنترل قوه مجريه به چند شکل انجام می شود ؟
 اين نظارت به دو شكل 1- نظارت مالي قبل و يا حين خرج (نظارت اداري) و 2- نظارت عملياتي انجام شده.
29.  الف-  نظارت مالي را بطور کامل شرح دهید:
هدف اصلي اين نظارت كه نظارت حين خرج اعمال مي­گردد، عدم تجاوز هزينه­هاي دولت از اعتبارات مصوب است. اين نوع نظارت جزء وظايف وزارت امور اقتصاد و دارايي به­شمار مي­آيد و از راه­هاي زير اعمال مي­گردد.
1- براساس قانون محاسبات عمومي: اختيار و مسئوليت تشخيص و انجام تعهد و تسجيل و حواله به‌عهده وزير مربوطه يا رييس مؤسسه و مسئوليت تأمين اعتبار و تطبيق پرداخت با قوانين و مقررات به‌عهدة ذي­حساب است.
2- خزانه: سازمان‌هاي دولتي براي اينكه بتوانند از اعتبارات مصوب جهت پرداخت هزينه­هاي خود استفاده كنند، پس از طي مراحل تفضيلي اجراي بودجه توسط ذيحساب درخواست وجه مي­كنند. ولي صدور درخواست وجه لزوماً موجب پراخت نمي­گردد. زيرا قبل از پراخت وجه خزانه صحت صدور درخواست وجه و مطابقت آن را با اعتبارات مصوب و مقررات قانوني مورد بررسي قرار مي­دهد و سپس وجوه درخواست شده را در حدود اعتبارات مصوب كارسازي مي­كند.
در رسيدگي قبل از پرداخت بايد نكات زير مورد بررسي قرار مي­­گيرد:
1- آيا تعهد انجام شده است؟ به عبارت ديگر آيا خدمتي انجام شده است يا كالايي تحويل گرديده است؟
2- آيا اين تعهد طبق مقررات قانوني انجام شده است و مستند آن صحيح است؟
3- آيا مبالغ درخواستي صحيح است؟
4- آيا مبالغ درخواستي در حدود اعتبارات مصوب در بودجه است ؟
30. ب – نظارت عملياتي را بطور کامل شرح دهید:
منظور از اين نظارت به كار­گيري بودجه به‌عنوان وسيله­اي براي نيل به اهداف مطلوب است. در حقيقت هدف از كنترل عملياتي، بررسي نتايج حاصل از پرداخت مخارج است. براساس قانون محاسبات عمومي در معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبري موظف است در مورد اجراي فعاليت­ها و طرح‌هاي عمراني كه هزينه آن از محل اعتبارات جاري و عمراني دولت تأمين مي­شود به‌منظور ارزشيابي و از نظر مطابقت عمليات و نتايج حاصله به هدف‌ها و سياست‌هاي تعيين شده در قوانين برنامه عمراني و قوانين بودجه كل كشور دستورالعمل­ها و مشخصات طرح‌ها و مقايسه پيشرفت كار با جدول­هاي زماني فعاليت­هاي جاري و طرح‌هاي عمراني مربوط نظارت كند. براي انجام اين منظوربه‌طور مستمر از عمليات طرح‌ها و فعاليت­هاي دستگاه­هاي اجرايي بازديد و بررسي كند و دستگاه اجرايي را مراتباً در جريان نظارت و نتايج حاصل از آن بگذارد.
31. 2- نظارت و كنترل قوه مقننه (نظارت بيروني) به چند نوع است؟
اين نظارت كه از نوع نظارت قانوني است، به دو نوع نظارت قضايي و نظارت پارلماني تقسيم مي­شود:
الف- نظارت قضايي: اعمال نظارت قضايي بر عهده ديوان محاسبات كشور است كه مستقيماً زير نظر مجلس شوراي اسلامي انجام وظيفه مي­كند. بر اساس قانون اساسي، ديوان محاسبات به كليه حساب­هاي وزارتخانه‌ها، مؤسسات، شركت­هاي دولتي و ساير دستگاه­هايي كه به نحوي از انحاء از بودجه كل كشور استفاده مي­كنند به ترتيبي كه قانون مقرر مي‌دارد، رسيدگي يا حسابرسي مي­نمايد كه هيچ هزينه­اي از اعتبارات مصوب تجاوز نكرده و هر وجهي در محل خود به مصرف رسيده باشد.
ب- نظارت پارلماني: در حكومت­هاي دموكراسي نظارت پارلماني به درآمدها و هزينه­هاي مملكتي يك اصل مسلم تلقي مي­شود و قانونگذار خود را محق و موظف به نظارت و كنترل بودجه مصوب خود مي­داند. اين نظارت در جريان اجراي بودجه و همچنين پس از خاتمه سال مالي اجرا مي­نمايد.
32.3- نظارت و كنترل قوه قضاييه را با اختصار توضیح دهید:
سازمان بازرسي كل كشور كه زير نظر قوه قضاييه فعاليت مي­كند وظايف نظارتي وسيعي را بر طبق قانون مصوب 19/7/1360 به‌منظور اجراي صحيح قوانين در دستگاه­هاي اجرايي بر عهده دارد كه بشرح زير است:
1- بازرسي مستمر از كليه وزارت­خانه­ها، ادارات نيروهاي نظامي و انتظامي، مؤسسات و شركت­هاي دولتي، شهرداري­ها و....
2- بازرسي­هاي فوق­العاده برحسب دستور رييس قوه قضاييه و يا به دستور كميسيون اصل 90 قانون اساسي مجلس شوراي اسلامي و يا به تقاضاي وزير يا مسئول دستگاه اجرايي ذيربط
3-اعلام موارد تخلف و نارسايي‌ها و سوء جريان اداري و مالي درخصوص وزارت­خانه­ها و نهادهاي عمومي به رييس‌جمهور و درخصوص مؤسسات و شركت­هاي دولتي وابسته به وزير وزارت­خانه ذيربط و درخصوص شهرداري‌ها و مؤسسات وابسته به آنها به وزير كشور و درخصوص مؤسسات تحت غير دولتي كمك بگير از دولت به وزير امور اقتصادي و دارايي در ماده 10 قانون ياد شده ضمانت اجراي نظارت سازمان بازرسي كل كشور چنين پيش‌بيني‌‌شده است: وزير يا مسئول دستگاه مربوط موظف است از تاريخ دريافت گزارش هيأت بازرسي حداكثر ظرف 10 روز عمليات اجرايي را به‌منظور انجام دادن پيشنهادهاي مندرج در گزارش مزبور، شروع كند و مفاد جريان كار را مرتباً به اطلاع سازمان برساند. سازمان موظف است تا حصول نتيجه نهايي جريان امر را پيگيري كند.
33.                      طبقه بندي بودجه اي  به چند دسته تقسیم می شود؟
به طور كلي طبقه بندي بودجه اي را مي توان به اين شرح تقسيم بندي كرد:  1) طبقه بندي درآمد ها و ساير منابع تأمين اعتبار  ؛ 2) طبقه بندي هزينه اي ؛ 3) طبقه بندي عملياتي ؛ 4) طبقه بندي سازماني ؛ 5) طبقه بندي اقتصادي
در ادامه به تفضيل به شرح هر يك از اين طبقه بندي ها مي پردازيم .
   - انواع طبقه­بندي درآمدها و واگذاري دارايي‌هاي سرمايه­اي در ايران:
طبقه­بندي درآمدها تا قبل از سال 1381 در بودجه كل كشور براساس نوع آن به سه گروه طبقه­بندي مي­شدند.  1- درآمدهاي عمومي 2- درآمدهاي اختصاصي 3- درآمد شركتهاي دولتي.
34.                      درآمدهاي عمومي دولت عبارتست از:
 درآمدهاي وزاتخانه­ها و مؤسسات دولتي و ماليات و سود سهام شركت­هاي دولتي و درآمد حاصل از انحصارات و مالكيت­ و ساير درآمدهايي كه در قانون بودجه كل كشور تحت عنوان درآمد عمومي منظور مي­شود. 
 
35.موارد اقلام درآمد عمومي را نام ببرید؟
درآمد عمومي در قانون بودجه كل كشور شامل بخش‌هاي زير است:
بخش اول: ماليات‌ها كه به ماليات مستقيم و غيرمستقيم تقسيم مي­شود:
بخش دوم: دريافت كمك‌هاي اجتماعي
بخش سوم: دريافت كمك‌هاي بلاعوض
بخش چهارم: درآمدهاي اموال و دارايي
بخش پنجم: درآمدهاي خدمات و فروش كالا
بخش ششم: درآمدهاي جرايم و خسارات
بخش هفتم: درآمدهاي متفرقه
 
36.                      درآمدهاي اختصاصي دولت عبارتست از:
درآمدهايي كه به­موجب قانون براي مصرف يا مصارف خاص در بودجه كل كشور تحت عنوان درآمد اختصاصي منظور مي­گردد. اين درآمدها به موجب قانون توسط دستگاه‌هاي اجرايي وصول و به خزانه دولت واريز و كلاً به مصرف هزينه­هاي خاص همان دستگاه مي‌رسند.  طبق ماده 64 قانون محاسبات عمومي كشور، اعتبارات مصوب از محل درآمدهاي اختصاصي تا آخر سال مالي در حدود درآمدهاي وصولي مربوط قابل تعهد و پرداخت است و مانده وجوه اعتبارات از محل درآمد اختصاصي مصرف نشده هرسال بايد تا پايان فروردين سال بعد به خزانه برگشت داده شود تا به حساب درآمد عمومي كشور منظور گردد.
37.                      درآمد شركت‌هاي دولتي عبارتست از:
درآمدهايي كه در قبال ارايه خدمت يا فروش كالا و ساير فعاليت‌ها كه شركت‌هاي مذكور به­ موجب قوانين و مقررات مجاز به انجام آنها هستند عايد آن شركت‌ها مي­شود ساير منابع شركت­هاي دولتي عبارت است از منابعي كه شركت­هاي مزبور تحت­عنوان كمك دولت، وام، استفاده از ذخاير (ناشي از سود يا استهلاك) كاهش سرمايه در گردش (نقدينگي) و يا عناوين مشابه به موجب قانون مجاز منظور كردن آن در بودجه­هاي خود هستند.
38.                       مصارف بودجه عمومي دولت شامل چند بخش است؟ ( مهم )
1-     اعتبارات  هزينه اي ( اعتبارات  جاري) : شامل هزينه از محل درآمد عمومي و اختصاصي است .
2-     اعتبارات تملك داراييهاي سرمايه اي : اين اعتبارات كه شامل طرحهاي عمراني است ، از محل درآمد فروش نفت خام و فروش اموال و داراييهاي ثابت  مانند ساختمان و تأسيسات ، ماشين آلات و تجهيزات ، فروش اراضي و ساير داراييهاي ثابت سرمايه اي تآمين مي شود .
3-     اعتبارات تملك داراييهاي مالي : شامل باز پرداخت وامهاي، ديون ، بازپرداخت اصل اوراق مشاركت و مانند آنها كه در رديفهاي متمركز بودجه قرار ميگيرند . اين اعتبارات از محل درآمد حاصل از فروش اوراق مشاركت ، استفاده از صندوق ذخيره ارزي( صندوق توسعه ملي ) ، واگذاري سهام شركت هاي دولتي ، وامهاي داخلي و خارجي تأمين مي شوند.
4-     هزينه از محل درآمد اختصاصي .
39. ضرورت طبقه‌بندي هزينه­ها را بیان نمائید :
1- ايجاد سيستم و چارچوبي جامع و كامل براي ثبت منظم كليه فعاليتها، برنامه‌ها و جريان­هاي اقتصادي در جامعه
2- ايجاد تصوير روشن و جامعي از ساختار اقتصادي جامعه و ميزان و نحوه تركيب فعاليت‌هاي اقتصادي با يكديگر.
3- بررسي و تجزيه و تحليل وضع اقتصادي و روند تغييرات آن به‌منظور پي­ريزي بانك جامع اطاعاتي.
4- استفاده از داده‌هاي ثبت شده در بانك اطلاعات در سياست­گذاري­ها.
 طبقه‌بندي هزينه‌اي از يك عدد 5 رقمي تشكيل شده است كه رقم اول سمت چپ آن فصل هزينه، دومين و سومين رقم سمت چپ آن ماده هزينه و چهارمين رقم جزء ماده و پنجمين رقم ريز ماده مي‌باشند.
 
40. اهداف عمده طبقه­بندي عملياتي را نام برده و دو مورد را توضیح دهید :
هدف طبقه­بندي عملياتي شناخت عمليات مختلف دولت است، لذا در درجه اول دولت بايد بداند چه مي­كند، سپس براي همه روشن سازد كه چه كاري براي مردم انجام خواهد داد. بنابراين، اهداف عمده اين طبقه­بندي را مي‌توان به­شرح زير ذكر نمود:
1- برنامه­ريزي: عبارت است از ايجاد امكان تصميم­گيري درجهت چشم انداز دروني و سيماي توسعه ملي و انتخاب مناسب‌ترين شيوه­اي اجرايي در قالب برنامه­هاي عملي و تعيين اولويت­ها در جهت حركت به سمت هدف.
2- بهبود مديريت: اين طبقه­بندي براي انجام آگاهي كليه دست­اندركاران اجراي بودجه به‌عنوان يك وسيله مؤثر در بهبود مديريت بشمار مي­رود. اين طبقه­بندي به مديران كمك مي­كند تا بر حجم و ميزان كارها و مسئوليت­هاي محول شده و نيز ميزان منابع لازم، به خوبي استفاده كنند.
3- تجزيه و تحليل: طبقه­بندي بودجه­اي بايد به نحوي تنظيم شود كه بتوان براساس آن تأثيرات اقتصادي عمليات دولت را در هر حالت تجزيه و تحليل نمود. لذا در صورت دقت در طبقه­بندي كمك شاياني به مجريان در پيش­بيني و تجزيه و تحليل نتايج اجراي بودجه خواهد شد.
4- نظارت بر انجام عمليات دولت: براي انجام برنامه­هاي خود و نيل به اهداف و براي وصول درآمدها، پرداخت وجوه، واحدهاي سازماني و يا اشخاص معيني، در داخل اين سازمان‌ها مسئول شناخته شده است. طبقه‌بندي بودجه­اي بايد به نحوي باشد كه بتواند اين مسئوليت­ها را به صراحت تعريف كند تا بتوان آن را تشخيص داد. در واقع طبقه­بندي در اينجا به‌عنوان ابزاري براي كنترل عمليات در خدمت مديريت مي­باشند.

بخش های مهم فصل اول برنامه ریزی و بودجه بندی

 فصل اول - مباني برنامه ريزي 1.      برنامه ريزي را تعریف نمائید :
  برنامه ریزی فرآیندی است برای ارزیابی و اتخاذ مجموعه ایی از تصمیمات مرتبط به یکدیگر قبل از نیاز به اجرای آنها، با توجه به این اعتقاد که بدون اقدام عملی احتمال وقوع وضعیت مطلوب در آینده وجود ندارد و در صورت اقدام احتمال رسیدن به نتایج افزایش می یابد .
2.     طبيعت برنامه ريزي به چند طریق صورت می‌گیرد :
  طبيعت برنامه ريزي به سه طريق صورت مي گيرد .
1-     برنامه ریزی قبل از اجرای عملیات صورت میگیرد و چگونگی و نوع اجرا در آن مشخص میشود
2-     برنامه‌ریزی در ارتباط با یک سیستم از تصمیمات است که با هم ارتباط متقابل دارند یعنی حداقل هر تصمیم با یک تصمیم دیگر در ارتباط است .
3-      برنامه ریزی یک فرآیندی است برای رسیدن به وضعیت مطلوب در آینده .  
برنامه ریزی 2 بخش دارد :  خوش بینانه وبدبینانه
     وضع بدبینانه یعنی بدون انجام کاری احتمال وقوع وضعیت مطلوب وجود ندارد و برنامه ریزی خوش بینانه یعنی       می توان اقدامی کرد تا شانس به وجود آمدن وضعیت مطلوب درآینده افزایش یابد .
3.     برنامه را تعریف نمائید :
  برنامه سندى است كه با توجه به هدف و يا اهدافى خاص حاوى مجموعه اى از عمليات و تصميمات منظم  (از نظر سلسله مراتب زمانى) و مربوط به هم (از نظر سلسله مراتب تقدم و تأخر اجرا) جهت تحقق اهداف مورد نظر است.
به عبارت ديگر برنامه عبارتست از مجموعه حقايق و ارقام مرتبطى كه مشخص‌كننده مطلوب‌ترين راه تحقق اهداف  است.
4.     تفاوت ميان برنامه و برنامه ريزى را بیان نمائید :
   برنامه يك سند است (اغلب مكتوب) كه نشان دهنده يك سلسله عمليات مرتبط به هم با زمان بندى خاص. در حالى كه برنامه ريزى يك فرآيند و جريان و فعل است كه در نهايت منتهى به تهيه سند برنامه مى شود.
5.     مراحل (  اجزای ) برنامه ریزی  را نام ببرید :
1.        شناخت وتعیین هدف ها
2.       شناخت وتعیین منابع وپیش داشته های محیطی
3.      شناخت و تعیین سیاست ها ، رویه ها ، روش ها
6.     شناخت و تعیین هدف‌ها از اجزای برنامه‌‌ریزی را بنویسید  :
 اولین گام در برنامه‌ریزی تعیین هدف یا سلسله هدف‌هاست هدف‌ها نتایج یا  حالت‌هایی از آینده هستند که رسیدن به آنها مورد نظر است‌، هیچ برنامه ایی بدون داشتن هدف معنی ندارد . هدف از برنامه ریزی تهیه برنامه اي است که فاصله بین دو طرح یا دو وضعیت در آینده را پرمي کند . یکی طرح اولیه و دیگری طرح مورد نظر نامیده می شود.
طرح اول طرحی است که اگر هیچ برنامه ریزی نباشد به آن خواهیم رسید .
طرح دوم طرحی است که مایلم از طریق برنامه ریزی به آن برسیم . هدف های یک سازمان یا یک موسسه را به هدف های اصلی و فرعی تقسیم کرده اند .هر هدف اصلی را می توان به هدف های فرعی و هدف های فرعی را نیز به نوبه خود به فعالیت های فرعی واصلی تقسیم نمود. مجموعه هدف های یک سازمان باید به صورت سلسه هدف ها در برنامه مشخص گردد .
از هدف‌های اصلی هر موسسه یا سازمان بقا وتوسعه آن است ، بعضی از نویسندگان نیز هدف نهایی همه موسسات را تولید کار وخدمات می‌دانند. در همه سازمانها به جای یک هدف‌، هدف‌های متعددی وجود دارد که بر اساس اهمیت تنظیم و به صورت یک مجموعه هدف در می‌آید.
هدف ها لازم است طوری با هم هماهنگ شوند که نتایج یکدیگر را خنثی نکنند ، چرا که رسیدن به یک هدف ممکن است باعث دوری از هدف های دیگر گردد ودر مجموع به سقوط سازمان یا جامعه ویا اینکه عدم دسترسی به هدف های اساسی آن مي انجامد. این موضوع درمورد اهداف و واحد های مختلف سازمان نیز صدق میکند.
7.     شناخت و تعیین منابع از اجزای برنامه‌‌ریزی را بنویسید  :
در تهیه یک برنامه پس از تعیین هدف‌ها يا همزمان با هدف‌ها لازم است منابع و زمینه‌هایی را که برای رسیدن به هدف در اختیار سازمان می باشد مورد بررسی قرار گیرد و اطلاعات مربوط به آن تهیه شود. منظور از منابع همان است که در اقتصاد به عنوان عوامل تولید شناخته شده سه عامل در اقتصاد نام برده میشود که عبارتند از کار (نیروی انسانی)‌، سرمایه (ماشین آلات وتجهیزات)‌، زمین (منابع طبیعی) در برنامه‌ریزی باید آمار اطلاعات مربوط به این منابع را دراختیار داشته باشیم‌. طبیعی است که هر اندازه اطلاعات ما مربوط به این منابع دقیق تر و بیشتر باشد برنامه ریزی با دقت بیشتری صورت میگیرد و نتایج به دست آمده با هدف‌های پیش بینی شده تطبیق بیشتری دارد.
8.       پیش داشته‌های محیطی از اجزای برنامه‌‌ریزی را بنویسید  :
در امر برنامه ریزی علاوه بر اطلاعات مربوط به منابع به اطلاعات دیگری نیز نیازمندیم که همان پیش داشته هاي محیطی هستند .پيش داشته هاي محيطي عوامل خارجی هستند که در کنترل سازمان یا موسسه نیستند مثل سطح ثبات سیاسی ، میزان اشتغال در جامعه ، نرخ تورم ، درجه امنیت ، تغییرات   تکنولوژی و ... مثلا : برنامه ریزی در سازمان هایی که در کشورهای بدون ثبات سیاسی انجام میشود به خاطر ترس از تغییر حکومت معمولا به صورت برنامه های کوتاه مدت می باشد .
9.      مفهوم سیاست چیست؟
سیاست ها استراتژی کلی برای رسیدن به هدف های سازمان را مشخص می کند و عبارتنداز:
مقرراتی که در چارچوب آنها حدود عملیات و تصمیمات تعیین میگردد.
سیاست ها به 3 دسته سیاست های اساسی ، سیاست های کلی و واحدی تقسیم می شوند که متناسب با سطوح مختلف مدیریت هستند بدون تعیین خط مشي امکان تعیین حدود ومشخصات ساخت یک سازمان وجود ندارد و نمی توان سطوح مختلف مسئولیت ها را برای مدیران تعیین کرد.
سیاست های اساسی : سیاست های اساسی دارای برد زیاد هستند و تمامی سازمان را تحت تاثیر قرار می دهند ومعمولا توسط مدیران سطوح بالا یا بالاترین سطح مدیریت به کار گرفته میشوند.
مثال : دولت بگوید به تمام کارمندان دولت به اعضای یک سال کار یک ماه مرخصی داده شود .
سیاست های کلی : سیاست های کلی جنبه عمومی دارد. بخش بزرگی از سازمان را تحت تاثیر قرار می دهدو توسط مدیران سطوح میانی به کار گرفته می شود .
مثال : آن دسته از کارکنان که موسسه آنها در فصل معینی از سال کار ندارند باید مرخصی خود را درآن فصل بگیرند .
سیاست هاي واحدی : سیاست های واحدی مربوط به واحد مشخصی از سازمان است و توسط مدیران سطوح پایین به کار گرفته می شود.
مثال : کارمند بیمارستانها در زمان جنگ نمی توانند مرخصی سالانه خود را یک جا تقاضا کنند .
10.   رويه ها و روشهاي سياسي را شرح دهيد:
رویه ها: از سیاست ها محدودتراند و جریان عملیات را در مدیریت مشخص ترمی سازند . به عبارت دیگر  رویه ها را       می توان گام هایی دانست که از نظر زمانی به ترتیب تقدم برای رسیدن به هدف ها برداشته می شوند بنابراین  رویه ها یک طرح یا یک جدول زمانبندی شده برای رسیدن به هدف هاست .
روش ها : چگونگی انجام کار را در هر یک از گام ها تعیین می کنند یا به عبارت دیگر نحوه اجرای برنامه زمانبندی شده را مشخص میکند . مثلا در یک سازمان مقرر میشود در ازای یک سال خدمت به کارمندان یک پایه داده شود . این یک خط مشي است .
اما توالی یا گام ها یا جدول زمانبندی اجرای این خط مشي مثل درخواست پایه از طرف کارمند، ارزیابی آن ، تامین اعتبار آن ، صدور ، ابلاغ ، اجرا و . . .اینها همه قدم هایی پی در پی هستند که رویه را تشکیل می دهند.روش ها نحوه اجرای این رویه ها هستند. مثلا در مورد پرداخت اضافه حقوق مربوط به کارکنان می توان مبلغ را توسط بانک پرداخت کرد یا مستقیما توسط حسابدار سازمان پرداخت شود . به طور کلی برنامه زمانبندی را رویه و نحوه اجرا  را روش می گوییم.
11.   انواع برنامه ریزی را نام ببرید :
1.       برنامه ریزی جامع ( استراتژیک )                      4.  برنامه ريزي بر مبناي اهداف             
2.       برنامه ریزی عملیاتی ( اجرایی )                              5.  برنامه ریزی بر مبنای استثنا ء
3.       برنامه ریزی تخصصی                                           6.  برنامه ریزی اضطراری
                                                              7. برنامه ریزی مقتضیانه
12.   برنامه ریزی استراتژیک را تعریف نمائید :
 با توجه به امکانات و محدودیت های درونی و بیرونی برنامه ریزی استراتژیک فرآیندی است در جهت تجهیز منابع سازمان و وحدت بخشیدن به تلاش های آن برای رسیدن به اهداف و رسالت های بلند مدت  البته باید یادآور شویم که برنامه ریزی استراتژیک قبل از آنکه یک تکنیک و فن باشد یک نحوه  تلقی و باور می باشد که مدیران را به طرز تفکر دراز مدت و آینده نگری و پیش بینی افق های دور ترقیب می کند. در سازمانی که این باور واعتقاد وجود نداشته باشد بستر مناسبی برای رشد برنامه ریزی استراتژیک وجود نخواهد داشت .
 
13. خصوصیات برنامه استراتژیک(جامع )  را بیان نمائید : ( مهم و امتحانی – 5 مورد را بیان کنید کافیست)
1.       برنامه ریزی جامع انعکاسی از ارزش ها ی حاکم بر جامعه است . جهان بینی ، اعتقادات و سنت های جامعه در برنامه ریزی جامع منعکس میشود .
2.       برنامه ریزی جامع  مسائل اساسی  واصلی سازمانها را در نظر میگیرد . ( پرسش هایی از قبیل اینکه  برنامه ریزی امروز سازمان چه برنامه ریزی هایی هستند و برنامه ریزی های آینده چه باید باشند )
3.       برنامه ریزی جامع با مطرح ساختن اهداف بلند مدت ، مدیران را در انجام فعالیت هایشان هم جهت و هماهنگ می سازد.
4.       برنامه ریزی جامع دارای دید دراز مدت است و افق های دورتر را در سازمان مطرح می سازد .
5.       برنامه ریزی جامع در سطوح عالی سازمان شکل میگیرد . زیرا در این سطح است که تقریبا به گونه ایی همه جانبه اطلاعات لازم در مورد امکانات ومنابع سازمان و انتظارات و توقعات در آن متمرکز هستند .
6.       برنامه ریزی جامع فراگیر است و برنامه های عملیاتی سازمان را در بر میگیرد و به آنها جهت می دهد .
7.       برنامه ریزی جامع امکانات و محدودیت های درونی و بیرونی سازمان را مد نظر دارد  و پیش بینی های خود را با توجه به آنها انجام می دهد .
8.       برنامه ریزی جامع عملیات واقدامات سازمان را در دوره های زمانی نسبتاً طولانی هماهنگ می کند و به آن یک پیوستگی و انسجام می بخشد .
14. مزایا ی برنامه ریزی استراتژیک ( جامع – راهبردی – بلند مدت ) را نام ببرید  :  ( مهم – 4 مورد)
1.       برنامه ریزی جامع در تصمیم گیری نقش راهنما را دارد و کار تجزیه و تحلیل و ارزیابی را ساده می سازد.
2.       برنامه ریزی جامع مخاطرات تصمیم گیری را کاهش می دهد و توفیق اقدامات مبتنی بر استراتژی های مصوب را تضمیین می کند .
3.       برنامه ریزی جامع با نگرش بلند مدت به پیش بینی آینده می پردازد ازاين رو اطلاعاتی را در خود دارد كه براي اقدامات دراز مدت مدیران مفید اند.
4.       برنامه های جامع نقش هماهنگ کننده بین برنامه های عملیاتی سازمان را انجام می دهند واقدامات واحد های مختلف را در یک مسیر جهت می بخشد.
15.    محدودیت ها ی برنامه ریزی استراتژیک ( جامع – راهبردی – بلند مدت ) را نام ببرید  :  ( مهم – 4 مورد)
1.       به علت نیاز به هزینه های نسبتاً بالا برای برنامه ریزی جامع اغلب سازمان های کوچک امکان استفاده از آن را پیدا نمی کنند .
2.       این نوع برنامه ریزی احتیاج به زمانی طولانی دارد. سازمانها برای برنامه ریزی جامع باید مدت زمان زیادی را وقت صرف کنند و مراحل مختلف این فرآیند را پشت سر بگذارند تا سیستم برنامه ریزی جامع بتواند شروع به کار کند بنابراین طولانی بودن فرآیند برنامه ریزی جامع از نظر بعضی سازمانها محدودیتی برای این نوع برنامه ریزی است .
3.       از نظر تخصصی نیز برنامه ریزی جامع به نیروی انسانی متخصص و دارای شرایط لازم احتیاج داردکه در دسترس همه سازمان ها نیست .
4.       عدم انعطاف وثبات این نوع برنامه ریزی است . برنامه ریزی جامع از تفکری منطقی و منظم سرچشمه             می گیرد و مدیران واعضای سازمان را موظف می کند تا بر اساس موازین از پیش تعیین شده حرکت کنند و پا از چارچوب خاص بیرون نگذارند. رعایت خطوط کلی و مسیرهای معین شده به وسیله برنامه ریزی جامع به قدرت خلاقیت و نوآوری فرد آسیب میرساند ولی به هر حالت در عصر حاضر و باگستردگی عملیات در سازمان های بزرگ امروزي هیچ راهی کارآمد تر از برنامه ریزی جامع برای پیشبرد اهداف سازمانی وجود ندارد وباید کوشید تا با فایق آمدن بر نقاط ضعف این برنامه ریزی حداکثر استفاده از آن به عمل آید .
16. برنامه ریزی عملیاتی ( تاکتیکی ، فنی ، اجرایی)  را تعریف نمائید: ( مهم)
پیش بینی عملیات برای رسیدن به هدف های معین با توجه به امکانات و محدودیت ها و خطوط کلی ترسیم شده در برنامه ریزی جامع . به عبارت دیگر برنامه های اجرایی برای به اجرا درآوردن تصمیمات راه بردی طرح می شوند .
ويا برنامه های اجرایی عبارت است از :  تصمیمات کوتاه مدت که برای بهترین استفاده از منابع موجود با توجه به تحولات محیط اتخاذ می گردند .
 
17. تفاوت برنامه ریزی جامع و برنامه ریزی عملیاتی را نام ببرید : ( 4 مورد)
1.       اصولا برنامه ریزی عملیاتی در سطوح میانی وپایین سازمان انجام می شود در حالی که برنامه ریزی جامع در سطوح عالی انجام می گیرد .
2.       تاکید برنامه ریزی عملیاتی بر کارایی و بازدهی است ،در حالي که برنامه ریزی جامع به اثر بخشی نظر دارد. در اثر بخشی منظور تعین هدف های اصلی واساسی و دستیابی به آنهاست اما در کارایی منظور آن است که به هدف های تعیین شده با حداکثر بازدهی برسیم. در برنامه ریزی جامع با هدف اثر بخشی می کوشیم تا کارهای درست را انجام دهیم  ( هدف های صحیح را انتخاب کنیم ) در حالی که در برنامه ریزی عملیاتی باهدف کارایی تلاش در این است که کارها به درستی انجام پذیرد .
3.       در برنامه ریزی عملیاتی بیشتر بر منافع فعلی سازمان تاکید می شود در برنامه ریزی جامع توجه بیشتر بر منافع آتی می شود .
4.       در برنامه ریزی عملیاتی روش های کار اغلب تجربه شده و متکی به دست آورد های گذشته است در حالی که در برنامه ریزی جامع روشهای نو وتجربه نشده نیز پا به عرصه می نهند .
5.       برنامه ریزی عملیاتی در مقایسه با برنامه ریزی جامع خطرات کمتری را همراه دارد .
 البته باید در نظر داشته باشیم که جدا ساختن این دو نوع برنامه ریزی از یکدیگر و مرز بندی دقیق بین آنها عملاً امکان پذیر نیست زیرا آنچه در برنامه ریزی جامع به عنوان هدف و خطوط کلی تعیین می شود در برنامه ریزی عملیاتی اجرا     می شود و این دو نوع برنامه ریزی در عمل با یکدیگر پیوسته و جدایی ناپذیرند .
18. تکنیک های برنامه ریزی : ( جدول کارنما را توضیح دهید؟)
برای برنامه ریزی اجرایی تکنیک های مختلفی ارائه شده یکی از ساده ترین این تکنیک ها جدول کارنما است که ضمن سادگی وسهولت استفاده در کار برنامه ریزی بسیار مفید است .
 این جدول فعالیت ها ، ارتباط و زمان اجرای آن را نشان می دهد. برای استفاده از جدول مذکور ابتدا با توجه به نوع فعالیت ها و زمان مصروفه برای آنها ،واحدی را برای زمان تعیین می کنیم .
مثلا واحد زمانی را روز ، هفته یا ماه درنظرمی گیریم و هر فعالیت را در ردیف های جدول درج و زمان آن را با هاشور مشخص می کنیم . مزیت اصلی جدول کارنما تعیین ونشان دادن فعالیت های متوالی و متقارن و نحوه احتساب زمان آنهاست . در صورتی که دو فعالیت با هم بتواند انجام شوند (متقارن باشند) زمان آنها کلاً یا بعضاً برهم منطبق خواهد شد و در صورتی که انجام یکی منوط به انجام دیگری باشد.( متوالی باشند) تقارن زمانی وجود نخواهد داشت  و زمان هر فعالیت به طور مجزاء و مستقل به حساب می آید . بدین ترتیب جدول کارنما زمان واقعی انجام برنامه را نشان می دهد و توالی وتقارن فعالیت ها را مشخص می سازد.
به عنوان مثال : اگر برنامه ما سه فعالت الف ، ب  و ج باشد که به ترتیب دو ، سه و پنج هفته به طول انجامد.زمان کل برنامه ظاهراً 10 هفته می شود .اما این پیش بینی در صورتی صحیح است که هرسه فعالیت متوالی باشند در حالی که اگر فعالیت ب وج متقارن باشند با استفاده از جدول کارنما مشاهده می شود که زمان کل برنامه هفت هفته خواهد بود .
19.  مدل های شبکه ای برنامه ریزی را تشریح نمایید؟
امروزه اغلب برنامه ریزی های اجرایی با استفاده از مدل شبکه ای صورت می گیرد . روش های شبکه ای بر پایه دو روش PERT و cpm می باشد که شباهت زیادی با هم دارند واستوار است .
فن بازنگري وارزشيابي برنامه                       technique Program   evaluation   and   rivew                                         
فن بازنگری وارزشیابی برنامهPERT: این فن در سال 1958 برای هماهنگی کار چندین موسسه طرف قرارداد برای ساخت موشک پولاریس و برای استفاده زیر دریایی های كشور آمریکا ارائه شد.
شبکه pert نمودار گردش کاری است که توالی فعالیت های مورد نیاز برای تکمیل یک پروژه و زمان یا هزینه های مربوط به هر فعالیت را نشان می دهد .
 
20.  سه عنصر اساسی شبکه pert را شرح دهید:
1.       رویداد
2.       فعالیت
3.       برآورد زمانی
1-  رویداد : رویداد نشانگر آغاز وانجام یک فعالیت است ، رویداد محتاج هزینه وزمان نیست و در شبکه به صورت دایره نشان داده می شود ،وبه وسيله شماره اي كه در داخل دايره نوشته مي شود ، مشخص می شوند .
2 - فعالیت : فعالیت ها اجزاي اصلی متشکله یک برنامه یا پروژه هستند این اجزاء از یک زمان مشخص شروع می شود و در زمان معین خاتمه می یابند و انجام آنها به صرف هزینه و زمان نیاز دارد . فعالیت ها در مدل های شبکه اي به صورت فلش یا بردار ثبت می شود و معمولا مشخصات فعالیت در بخش بالای فلش و زمان انجام آن در بخش پایین فلش درج    می شود . جهت پیکان جهت انجام فعالیت ها را نشان می دهد و طول آن هیچگونه رابطه ایی با زمان انجام فعالیت ندارد.
رویداد 1 : آغاز فعالیت A
رویداد 2 : پایان فعالیت A  وآغاز فعالیت B
رویداد 3 : پایان فعالیت B
   برای ترسیم شبکه باید موارد زیر رعایت شود.
1.       هر فعالیت درشبکه با يك رویداد شروع و به يك رویداد ختم می شود بنابراین شبکه به عنوان یک مجموعه ای از فعالیت ها دارای 1 رویداد آغاز پروژه و 1رویداد انجام پروژه است ضمن آن که هر فعالیت آغاز و انجام مشخصی دارد .
2.       شماره رويدادها نباید تکرارشود  .
3.       قبل از شروع یک فعالیت ، تمامی فعالیت هاي پیش از آن باید تمام شده باشند و بین دو رویداد فقط باید یک فعالیت قرار گیرد .
4.       فعالیت ها باید طوری در شبكه قرار گیرند که حلقه ایجاد نشود .
5.       فعالیت ها نباید یکدیگر را قطع بکنند .
6.       فعاليتها همواره از يك سمت شروع مي شوند ودر سمت ديگر ادامه مي يابند .
3- برآورد زمانی: زمان به 3 صورت محاسبه می‌شود .
 
1.        زمان حداقل ( خوش بینانه )      optimistie    time                                          to
2.       زمان محتمل   tm                                                     most    likely    time                        
3.       زمان حداکثر (بد بینانه ) tp                                   pessimistic    time               
زمان حداقل : فرض بر این است که شرایط بسیار مناسب است و زمان را بدون در نظر گرفتن مشکلات در نظر می گیرند چنین حالتی فقط یک درصد احتمال دارد .
زمان محتمل: در این زمان حوادث احتمالی پیش بینی می شود و برای حوادث غیر قابل پیش بینی نیز زمان لازم در نظر گرفته می شود این بر آورد زمانی منطقی به نظر می رسد .
زمان حداکثر : فرض بر این است که وضعیت بسیار نامناسب است و هر فعالیت با مشکل مواجه می شود احتمال وقوع این وضعیت نیز یک درصد می باشد .
زمان مورد لزوم :                                                                                     expected   time
در حقيقت زمان متوسط انجام فعاليت بر اساس سه ارزيابي خوش بينانه ، محتمل ، بدبينانه است واز فرمول زير بدست مي آيد .
                                                                                    Tm+tp +4 to te=
                                                                                                   6             
 
 CPM روش مسیر بحرانی :                                                           CRITICAL   PATH  METHOD   
همزمان با طراحي وابداع شبكه پرت شركت روپونت روش مسير بحراني را ابداع نمود كه هدف آن نيز مانند پرت برنامه ريزي وكنترل مديريت با تاكيد بر عامل زمان مي باشد .
21.  تفاوت روش مسير  بحراني و شبكه پرت را بیان نمائید؟
در cpm مقدار زمان مورد نياز براي كامل كردن ابعاد مختلف يك پروژه شناخته شده وقطعي فرض شده ، همچنين رابطه بين مقدار منابع به كار برده شده وزمان مورد نياز براي كامل كردن پروژه نيز شناخته شده فرض شده است .
بنابر اين cpm برخلاف پرت با فعاليتهاي نامعلوم سروكار ندارد .بخاطر همين اختلاف پرت بيشتر در تحقيق وتوسعه پروژه ها به كار برده مي شود در حالي كه cpm   بيشتر در پروژه هايي مثل ساختمان كه تجربه در انجام فعاليتهاي مشابه وجود دارد كار برد پيدا مي كند .بدين ترتيب در برآورد زمان اجراي فعاليتهاي براي پرت سه زمان مختلف وبراي cpmتنها يك زمان مطرح مي شود  
* مسیری که به حداکثر زمان نیاز دارد تا از اولین رویداد به هدف برسد ، مسیر بحرانی نامیده می شود .
بنابراین مسیر بحرانی مسیری است که چنانچه تاخیری در تکمیل هر یک از رویدادهای آن اتفاق بیافتد باعث تاخیر در رسیدن به هدف خواهد شد به همین دلیل بحرانی نامیده می شود .
 
 
 
 
 
 
ممكن است در يك شبكه دو يا چند مسير بحراني وجود داشته باشد .
 
 
 
22. نظارت وكنترل را تعریف کنید : ( مهم)
كنترل عبارت است از ارزيابي تصميم گيري ها وبرنامه ها از زمان اجراي آنها واقدامات لازم براي جلوگيري از انحراف عمليات نسبت به هدفهاي برنامه وتصحيح انحرافات احتمالي به وجود آمده .
23.مراحل كنترل  را به ترتیب بنویسید و دو مورد را تشریح کنید؟ ( *** مهم*** )
1-     تعيين شاخص ومعيارها براي اندازه گيري متناسب با هدف هاي برنامه وپيش بيني نتايج برنامه .
2-    تهيه وتنظيم اطلاعات مربوط به عمليات انجام يافته ودر حال انجام .
3-   مقايسه اطلاعات بدست آمده وتنظيم يافته با معيارها ونتايج پيش بيني شده
4-     تصميم گيري واقدامات اصلاحي در عمليات وروشها ويا برنامه ها در صورتيكه داراي نقايص بوده ويا از هدفها انحراف پيدا كرده باشند .
24.تعيين شاخصها  را شرح دهید:
براي نظارت بر اجراي يك برنامه لازم است هدفهاي سازمان به صورت نتايج قابل اندازه گيري ومقادير كمي بيان شود تا تعيين شاخص براي مقايسه امكان پذير باشد . شاخص هاي قابل اندازه گيري عبارتند از هزينه ، زمان ، كميت ،وزن ، تعداد و... شاخص ها از نظر زمان به شاخص هاي از پيش تعيين شده ، شاخص هم زمان ، وشاخص نهايي تقسيم       مي گردند .شاخص هاي از پيش تعيين شده قبل از شروع فعاليتها ودر هنگام برنامه ريزي مشخص مي گردند .مثل جدول زمان بندي . شاخص هاي هم زمان هنگام اجراي عمليات تعيين مي شوند ويا اگراز قبل تعيين شده اند در اجراي عمليات مورد تجديد نظر قرار گرفته واصلاح مي شوند و شاخص هاي نهايي پس از انجام عمليات مورد توجه قرارميگيرد.
25. تهيه وتنظيم اطلاعات را شرح دهید :
يكي از مراحل مهم كنترل تهيه وتنظيم اطلاعات است . از آنجايي كه به طور دائم ومستمر امكان كنترل فرايند يك پروژه به دلايل مختلف از جمله هزينه زياد وجود ندارد بهتر است نقاط مهمي را كه نتيجه بيشتري به دست مي دهد ومهمترين نقاط از نظر صحت عمليات وامكان ادامه پروژه در جهت درست خود مي باشند انتخاب نماييم اين نقاط را نقاط كنترل استراتژيك مي نامند .
يكي از مسايل اساسي كه در كنترل نقش مهمي دارد وجود اطلاعات مناسب مي باشد . درمواقعي كه اطلاعات زيادي وجود دارد كه بخشي از آنها براي هدفهاي ما نامناسب است وهزينه زيادي در بردارد مي توان به دو صورت خلاصه كرد .
1-تصفيه اطلاعات : يعني حذف اطلاعات زائد
 2- فشرده كردن اطلاعات
در اين مرحله دو نكته اساسي بايد مورد توجه قرار گيرد . يكي اينكه كنترل در كجا ودر چه نقاطي بايد انجام شود ودوم اينكه چه نوع وچه مقدار اطلاعات را بايد تهيه كرد وتا چه حدي آن را خلاصه نمود .
26.مقايسه اطلاعات واقعي با شاخص هاي پيش بيني شده را شرح دهید:
اين مقايسه بايد طوري باشد كه هم ساده فهميده شود وهم امكان تصميم گيري واقدامات اصلاحي را ممكن سازد .
ممكن است نياز به تداوم دريافت اطلاعات از نقاط استراتژيك باشد.(مواردي كه كالا خيلي حساس باشد مثل توليددارو )
كه در اين حال دستگاه كنترل به عنوان يك ايستگاه عملياتي در فرآيند وارد مي شود .
كنترل مي تواند به روش نمونه برداري باشد . مثلاً در يك كارخانه پيچ ومهره سازي ممكن است در زمانهاي معين از پيچ و مهره ها نمونه برداري كنند وكيفيت واندازه آنها را كنترل نمايند .
كنترل مبتني بر استثناء . مثلاً در يك وسيله موتوري چنانچه كنترلي روي چرخها نباشد مگر زماني كه استثناً پنچرشونديا صاحب يك هتل به كار نظافت اتاقها رسيدگي نكند مگر زماني كه شكايت يا انتقادي از آنها شود .
27.تصميم گيري واقدامات اصلاحي  را شرح دهید:
بدون انجام اصلاحات، اقدامات مراحل قبل بي نتيجه است .نوع وميزان عمليات اصلاحي به صحت وعملكرد سيستم و مقدار انحراف آن از هدف‌ها و برنامه‌هاي پيش بيني شده بستگي دارد . در صورتي كه اختلاف بين نتايج بدست آمده و پيش بيني هاي برنامه زياد باشد لازم است خود برنامه و هدف‌هاي آن نيز مورد تجديد نظر واقع شود .
ممكن است انحراف در عملكرد سيستم و نارسائي‌هاي موجود بي توجهي به مسائل نيروي انساني و فقدان رابطه صحيح بين كاركنان ومديران باشد كه بايد اقدامات اصلاحي صورت پذيرد، اين اقدامات شامل آموزش مديران و در صورت لزوم تغيير وتكميل كادر مديريت و ايجاد ارتباط بين مدير و كاركنان مي‌باشد .
بي توجهي به نوع وسايل و تجهيزات و عدم رسيدگي به نوسازي ابزارها و ماشين آلات علت اصلي در پايين آمدن كيفيت كالا و خدمات و اتلاف نيروي انساني و مواد مي گردد .
روشها و رويه هاي به كار رفته نيز در مرحله كنترل بايد مورد توجه واقع شود ودر صورت لزوم نسبت به اصلاح آنها اقدام شود .
 
28.روشهاي كنترل به چند دسته تقسیم می‌شوند : دسته نخست را بصورت کامل تشریح نمائید؟ ( مهم)
كليه روشهاي نظارت وكنترل به دودسته اصلي تقسيم مي شوند .
دسته اول – كليه اطلاعات مربوط به تهيه وارائه كالا وخدمات را به جز اطلاعات مربوط به عامل زمان انجام كار آنها مورد توجه قرار مي دهد.
دسته دوم -  كه تاكيد آنها برزمان انجام فعاليتها است ودر پروژه هاي بزرگ اهميت پيدا مي كند .
روشهاي دسته اول : 1-كنترل توسط بودجه 2- تجزيه وتحليل نقطه سربه سر 3- كنترل از طريق گزارشهاي آماري .
روشهاي دسته دوم : 1- نمودار گانت 2 – فن بازنگري وارزشيابي برنامه 3- روش مسير بحراني
1-كنترل توسط بودجه :
تعيين بودجه قسمتي از وظايف برنامه ريزي است ،بودجه مي تواند شاخص مناسبي براي هزينه ها باشد .حسن اين نوع كنترل اين است كه درقالب هزينه ها مي توان عملكرد قسمتهاي مختلف (توليد ،خريد فروش، امور مالي واداري ) را مقايسه كرد واشكال آن تاكيد بيش از حد روي معيارهاي پولي است .وبه ابعاد ديگر توليد كالا توجه كمتري دارد .
2-تجزيه وتحليل نقطه سر سر :
از طريق اين روش مي توان روابط بين هزينه هاي ثابت ومتغير وهمچنين سود را مطالعه  نمود .هزينه يك موسسه انتفاعي به دو دسته هزينه ثابت ومتغيير تقسيم مي شود .
موسسه تا رسيدن به نقطه معيني از توليد متحمل زيان خواهد بود ودر آن نقطه زيان صفر مي شود واز آن به بعد موسسه داراي سود خواهد بود .
"وقتي فروش موسسه برابر مجموع هزينه هاي ثابت ومتغيير است موسسه بدون سود وزيان خواهد بود ونقطه اي كه فروش با مجموع هزينه ها تقاطع پيدا مي كند نقطه سربه سر است "
3-كنترل از طريق داده هاي آماري : به سه طريق مي توان وضعيت يك موسسه را تعيين كرد .
 
1-3- مقايسه آمار موسسه در دوره هاي مختلف : در اين حالت وضعيت موسسه با وضعيت گذشته خودش مقايسه مي گردد .
2-3 – مقايسه آمار موسسه با موسسه هاي ديگر در يك دوره مشخص : در اين مقايسه آماري هدف بررسي يك موسسه نسبت به موسسات مشابه آن است .
3-3- مقايسه آمار يك موسسه با يك شاخص : رايج ترين ودقيق ترين مقايسه آماري است .
 
29. برنامه ريزي  جامع در روابط عمومي را توضیح دهید  :
برنامه ريزي جامع – برنامه ريزي جامع داراي اهميت خاصي براي روابط عمومي است از آن جمله ،ترسيم دور نماي سازمان ، انسجام بخشيدن وهمسو كردن فعاليتهاي واحد هاي مختلف روابط عمومي است ومهمتر اينكه نقطه تلاقي اهداف سازمان واداره روابط عمومي ، همان اهداف غايي سازمان است . از آنجايي كه روابط عمومي به عنوان واحد تابعه يك سازمان به طور مستقيم با محيط بيرون سازمان ارتباط بيشتري دارد ، لذا تغييرات وتحولات اجتماعي ، سياسي ، اقتصادي وفرهنگي وتكنولوژيكي جامعه ، روابط عمومي ها را مجبور به تدوين برنامه هاي بلند مدت به منظور شناخت محيط ،تجهيز سازمان در مقابل تغييرات ، ارائه بينش روشن براي مقابله با تغييرات مي سازد ،برنامه ريزي استراتژيك روابط عمومي سازمان را قادر مي كند تا پاسخ هاي مناسب به تغييرات محيطي بدهد .
 
30. روابط عمومی برای تعیین اهداف برنامه ريزي عملياتي خود چه اقذاماتی باید انجام دهد؟
روابط عمومي براي تعيين اهداف برنامه هاي عملياتي خود بايد در تدوين اهداف دقت لازم را معمول دارد وتا آنجا كه مقدور است از كلي‌گويي پرهيز كند .مثلاً اگر سازماني قصد برگزاري نمايشگاهي را دارد ، اهدافي همچون جلب نظر مردم‌، ايجاد تفاهم بين سازمان و جامعه، نمي‌تواند اهداف عملياتي برنامه ريزي عملياتي برگزاري يك نمايشگاه باشد ، بلكه هدف بايد برگزاري نمايشگاهي با كيفيت ويژه باشد كه خود هدف برگزاري نمايشگاه نيز در عمل به اهداف كوچكتر وجزيي و قابل عمل و واقع بينانه تقسيم شود كه امكان رسيدن به آن  اهداف از طريق اجراي عملياتي فراهم شود .